Ons lichaam: de wijsheid van ‘vier vrouwen in elke vrouw’

Vrouwen die actief hun wijsheid, kennis en levenservaring doorgeven en hierbij vrouwen dichter bij zichzelf en hun kracht brengen, zet ik graag in de kijker… Ria Beyens van VrouwenBron draagt op haar manier het cyclisch herstorisch erfgoed uit.

Na de persoonlijke zoektocht naar het matriarchaal eren van mijn menstruatie, besloot ik ‘Vier vrouwen in elke vrouw’ te volgen als verdieping. Ik wilde deze keer niet zelf het (verdere) opzoekwerk doen, maar de kennis en inspiratie ontvangen én met andere vrouwen in vertrouwen kunnen delen en ‘zijn’ over dit onderwerp. ‘Vier vrouwen in elke vrouw‘ sloot bij mijn wensen over de kracht van de vrouwencyclus aan.

Wat komt aan bod?

De cursus begint met de documentaire ‘The moon inside you’, een verfilming van de persoonlijke zoektocht van Diana Fabianova. Deze jonge vrouw neemt het culturele taboe op menstruatie én haar eigen menstruatiepijn als uitgangspunten om, zowel innerlijk als uiterlijk een reis naar het vrouwelijke aan te vatten.

Vervolgens komt de cyclus letterlijk binnen handbereik via het spel ‘Vier vrouwen in elke vrouw’. Ria legt, met openheid voor vragen en het vertellen van ervaringen, de vier fasen van de cyclus uit (pré-ovulatie, ovulatie, pré-menstruatie en menstruatie) en verbind deze met de maanfasen, seizoenen, de vier vrouwelijke levensfasen en vier vrouwelijke archetypes.

riacyclus

De verbinding tussen de verschillende cyclusfasen, seizoenen, levensfasen en archetypen via het spel ‘Vier vrouwen in elke vrouw’.

Vanuit dit geheel wordt dan het verband gelegd met ons groots vrouwelijk prehistorisch erfgoed. Per fase wordt er vertrokken vanuit de vrouwelijke biologie en worden daarmee verweven cyclische velden van gevoelens, denken, spiritualiteit en seksualiteit zichtbaar. Ria geeft uitleg met woord en beeld: de anatomie van het vrouwelijk bekken, de baarmoeder en vulva, de hormonen,… worden met behulp van nagemaakte modellen getoond en benoemd.

baarmoederviltmetroosjes

Onze baarmoeder op grootte, gemaakt van vilt en wol*.

Ria vult aan met voedingsadvies, herkenbare voorbeelden van gedragsuitingen en emoties én hoe hiermee constructief om te gaan. Maandverband, tampons, de menstruatiecup,… worden vervolgens getoond en toegelicht. Spirituele en intuïtieve invloeden van ons ‘weten’ wordt op een herkenbare en humoristische manier toegelicht.

Wie geeft deze cursus?

Ria Beyens is moeder, echtgenote, vroedvrouw (15 jaar ervaring met thuisbevallingen en zwangerschaps- & kraambedbegeleiding ) en herboriste.

riafoto

Als initiatiefneemster, inspiratrice en medehoedster van VrouwenBron vzw draagt Ria mee herstorisch erfgoed uit. Het vrouwelijke pad bewandelen en ontsluieren is de rode draad in haar hele zijn. Ze verbindt archeologie en geschied-en-is, met biologie en fysiologie, met sociologie en zelfontplooiing, met rituelen en sjamanistische spiritualiteit, tot sleutels die uitnodigen tot voller vrouw zijn, tot ontdekken van de geheimen in jezelf, waardoor je kijk op de wereld en op jezelf voorgoed verandert.

riaboekgesloten
De cyclus in samenhangende opbouw in fotoboekvorm alsook de baarmoeders* van vilt en wol zijn creaties en verwezenlijkingen van Ria.

Persoonlijk proces en ervaring

De persoonlijke zoektocht van Diana herkende ik ten volle: deze transitie en periode van ‘wakker worden’ heb ik een tijd geleden ten volle beleefd. Het culturele taboe (‘Menstruatiebloed is vies!’, ‘Je moet het verbergen!’ en ‘Pas dat je niet lekt!,…)  waren mij zeer bekend. Naast het ontdekken van het minachten van het menstruatiebloed en de cyclus, had ik ook nood aan positieve, erende en respectuitdragende informatie. Daarnaast had ik behoefte om te delen met andere vrouwen: er is immers voor mij geen krachtigere en mooiere be-leven-is over vrouwenprocessen dan met vrouwen samen te zijn hierover.

‘Vier vrouwen’ in elke vrouw was voor mij een bad van verdieping en verinnerlijking: zonder zelf aan het roer te staan, kon ik informatie en ervaringen integreren en binnen nemen. Dit hielp om mijn kwaadheid naar al het menstrueel erfgoed dat mij ontnomen werd verder te (h)erkennen en deze woede om te zetten in een nieuw begin. De samenhang tussen de verschillende fasen én de humoristische aanpak plus het kunnen delen in een veilige emotionele omgeving, maakte dat ik me amuseerde, op een dieper niveau de verbanden kon zien en beleven en een aantal ervaringen kon kaderen. ‘Vier vrouwen in elke vrouw’ is een model dat ik, in alle vrijheid en op mijn eigen tempo, in het leven van alledag en in elke cyclusfase, kan raadplegen als anker, kapstok en als symbool van levend, bezield herstorisch erfgoed dat ik tegelijkertijd zelf ben én uitdraag.

Bijkomende informatie en bronnen:

Website Vrouwenbron vzw met info over data van de cursussen tref je hier, net als de facebookgroep. Ria contacteren kan via riabeyens@gmail.com

*Deze kunnen aangekocht worden via deze link of op de cursus.

© Foto’s: Ria Beyens
© tekst: Debby Van Linden
Advertisements

Herstorisch rolmodel: Jane Austen, eigenzinnig schrijfster

Ze is het meest bekend door de verfilming van ‘Pride en Prejudice’ (‘Trots en vooroordeel’) en ‘Sense and sensibility’, doch achter de schijnbare idyllische en romantische verhalen geschreven door Jane Austen schuilt een eigen-zin-nige vrouw die een eigen-wijze keuze maakte in een wereld die het pad voor vrouwen al had uitgestippeld…

Herstorische achtergrond

Austen (1775-1817) werd geboren in een welgestelde familie en had een passie voor lezen en schrijven. Vanaf haar tienertijd begon ze te schrijven. Tussen 1811 en 1816 schreef ze vier werken: ‘Emma‘, ‘Sense and sensibility‘, ‘Mansfield Park‘ en ‘Pride and prejudice‘. Hiermee behaalde ze groot succes, zij het onder anoniem auteurschap. Jane kon rekenen op de steun van haar familie: vooral met haar zus Cassandra, tevens een uitstekend schilderes, had ze een sterke band.

Jane_Austen_coloured_version

Jane Austen, naar een portret geschilderd door haar zus Cassandra.

Janes laatste twee romans werden kort na haar overlijden gepubliceerd, nl. ‘Northanger Abbey‘ en ‘Persuasion‘. In schrijfstijl was Jane een vernieuwer: ze gebruikte de indirecte rede, getuigt van realisme in haar woorden en levert commentaar op de sociale constructies die haar omringden. Het huwelijk als brenger van sociale status en economische veiligheid voor de vrouw werd door Jane Austen komisch tot ironisch op de korrel genomen. Ze bestudeerde haar eigen milieu grondig en kon er tegelijkertijd deel van uitmaken: een houding die we nu ‘participerende observatie’ zouden noemen. Eén van haar zes broers, Henry, zorgde via zijn connecties voor de uitgave van haar werken.

seven_novels1

Recente, prachtige uitgave van haar bekendste werken.

Jane, alsook haar zus, gingen hun eigen weg en kozen niet voor het ‘veilige’ huwelijk*, grondig beseffende dat dat het einde van hun creatieve leven zou betekenen. Vanaf het moment dat haar werk vlot over de toonbank ging, koos Jane voor een meer teruggetrokken leven.

Emmajaneausten

Austen vandaag

Jane Austen behoort tot hét literaire Britse canon en haar boeken verkopen als zoete broodjes. Toch, net als bij vele andere herstorische vrouwen van formaat, werd haar erfgoed niet erkend op brede schaal in Engeland. Caroline Criado-Perez bracht daar verandering in: samen met een aantal andere vrouwen protesteerde ze tegen het feit dat op de achterkant van de Britse ponden geen markante vrouw voorkomt in vergelijking met het overaanbod aan mannen – dit met uitzondering van de Queen op de voorkant van de biljetten. De actiegroep haalde, door gebruik van sociale media, een petitie en ondanks een eerste felle tegenkanting van de bank van Engeland, succes: vanaf 2017 zal Jane Austen prijken op de achterkant van de briefjes van vijf pond.

British £10 banknote showing Jane Austen

Het toekomstige 10 pondbriefje met Jane Austen portret, Jane al schrijvend en de woorden van één van haar personages die ook refereren naar haar liefde voor boeken.

Janes liefdesleven staat bij tijden meer in de belangstelling dan haar schrijftalent. Uit de overgebleven correspondentie met haar zus Cassandra kunnen we afleiden dat ze belang hechtte aan het contact met Thomas Lefroy. Of de verschillen in sociale status of eerder de familiale plannen al dan niet tussenbeide kwamen, bestaat bij gebrek aan bewijzen, veel discussie. In ‘Becoming Jane’ komt zowel de waarheidsgetrouwe, vrijgevochten Austen aan bod alsook een geromantiseerde versie van haar ontmoetingen met Lefroy.

Jane Austen was een literair fenomeen die dankzij haar pen en de steun van haar familie ontsnapte aan de sociale druk en verwachtingen van de maatschappij en ons een onverhulde blik in de (adellijke) tijdsgeest van toen toont.

© Debby Van Linden
* Jane verloofde zich, doch brak deze snel erna af.

Bronnen:

Artikel: ‘How social media helped me to get Jane Austen on the ten pound notes’, 11 april 2015, The Gardian.

Tomalin, C. Jane Austen, a life. Vintage books, 1999.

La Befana: herstorische legende – herstorical legend

(In English: croll down, please.)

Vandaag is het in Italië ‘La Befana’, een dag waarnaar vooral kinderen uitkijken: afhankelijk van hun gedrag zal La Befana hen belonen met een bepaald soort snoep: gekleurd zoet voor de ‘brave’ kinderen en ‘kool’ voor de ‘stoute’ kinderen.

labefanabeeldjekerstboom

La Befana is duidelijk een verhaal en feestdag afkomstig vanuit de voorchristelijke religies, gemengd met de christelijke religie en ‘aangepast’ aan het denken over een vrouw als figuur die gevierd wordt. La Befana wordt, afhankelijk van de legende die je leest, ofwel een ‘goede vrouw’ ofwel een ‘slechte vrouw/heks’: in de ‘goede versie’ wordt ze een oude, lieve en naïeve vrouw genoemd die met haar enorme geheugen alle fratsen en goede daden van kinderen kan onthouden en hen in overeenstemming hiermee beloont of bestraft. Kijken we naar de andere legenden, merken we een gefrustreerde, lelijke en domme vrouw die door haar weinige verstand nu elk kind voor de ‘redder’ aanziet en snoep brengt.

La-Befanavoordehaard

La Befana raadpleegt haar boek alvorens naar het volgende huis te vliegen.

Hierbij leggen we het dualisme aan de kant en kiezen we voor de ‘derde weg’*: die elementen die van La Befana een toffe, wijze vrouw maken. La Befana vraagt aan kinderen om de avond van vijf januari een glas wijn en een kleine hoeveelheid voedsel klaar te zetten. Als wedergift, rekening houdende met hun gedrag, legt ze snoep neer: gekleurd zoet met een paar kleine blokjes ‘kool’ (zwart snoep, vaak met anijssmaak), daar niet iedereen perfect ‘braaf’ is. Opblijven en door het sleutelgat loeren om La Befana te zien, zal je niet lukken: ze komt dan heel stil achter je en tikt je met haar bezemsteel aan zodat je opschrikt en snel naar je slaapkamer rent. Alvorens ze het huis verlaat, veegt ze alle sporen van haar komst weg, op het snoep na.

babajaya

De ‘Baba Yaga’ uit het sprookje ‘Vasalisa’ (Rusland)

Bij bestudering van de legendes van deze Italiaanse vrouw, viel me de overeenkomst met de legende van de Russische ‘Baba Jaya’ (een heks die, in het bos wonende, rondvliegt) alsook met de heks uit ‘Hans en Grietjes’ op én is de vergelijking met ‘Vrouw Holle’ niet veraf.

Felice La Befana!

*De ‘derde weg’ is ontleent aan de wijze vrouwen, begijnen genoemd. In ‘denken’ betekent het niet gaan voor het dualistische ‘goed’ (de eerste weg of keuze), alsook niet voor ‘slecht’ (de tweede weg of keuze), wel voor de ‘derde weg’: een gezond en voedend beeld.

Today in Italy people celbrate ‘La Befana’. Especially children are looking forward to this day because, depending on their conduct, they will get certain candies: coloured candy fot ‘the good children’ and ‘black candy’ for the ‘bad children’.

labefanabeeldjekerstboom

La Befana is clearly a story and a day to celebrate coming from prechristian times, mixed with christian elements and in the legend of this woman the roots of our present cultural thinking  is found. Depending on the legend you’re reading La Befana appaers to be a ‘good woman’- meaning being naïve, old and sweet and with a lasting memory to know all the conduct of children so she can reward them comparing to that – or a ‘bad witch’ – a frustrated, ugly and stupid woman who thinks every child is the newborn jesus and brings them candies.

La-Befanavoordehaard

La Befana takes a short break and looks up where she needs to go next.

Now, those stories are a feature of dualistic thinking, let’s put that aside and make room for ‘the third road’*: let’s get collect all those element that make La Befana a wise and funny woman. She asks children to prepare a glas of wine and some food for her on the fifth of January. As a return, depending on their conduct, she will bring candies: coloured candies with a few black ones, because not everybody is perfectly ‘good’.

Now, if you want to stay up all night and try to get a glimpse of La Befana, she will know this: very silently she will tap you with her broom so you quickly go to your room. Before flying to the next house, La Befana will sweep away all the tracks of her visit.

babajaya

Lady ‘Baba Yaga’ from the fairy tale ‘Vasalisa’ (Russia)

Studying the legends of this Italian woman I noticed the similarities with the Russian woman called ‘Baba Yaga’ (a witch who flies around and lives in the woods) and with the with of ‘Hansel and Gretel’ and also with ‘Mother Hilda’.

Felice La Befana!

*I learned this thinking from the beguines: as ‘good’ is the first road and ‘bad’ the second (both unrealistic), we choose the ‘third road’ to make a story that is nurturing our souls as a women.

© Debby Van Linden

Herstorisch rolmodel: Maria van Alexandrië, ‘au bain Marie’ achterhaald – Herstorical role model: Mary of Alexandria: the story behind ‘au bain Marie’

(In English: scroll down, please.)

De kans is groot dat u tijdens deze feestdagenperiode de uitvinding van een een markante vrouw gebruikt: als u bijvoorbeeld uw chocolade voor een dessert à la ‘au bain marie’ smelt, hanteert u de alchemistische methode van Maria van Alexandrië. ‘In bad met Marie’ gaan zal vanaf nu niet meer hetzelfde zijn…

Herstorische achtergrond

Maria van Alexandrië, ook wel ‘Maria, de Jodin’ of ‘Maria, Profetessa’ genoemd, leefde rond de eeuwwisseling te Alexandrië – hét kenniscentrum* bij uitstek in deze tijdsperiode.

marie-la-Juive

Maria van Alexandrië toont haar uitvinding.

Maria was een intelligente vrouw met een passie voor chemie en alchemie** en een hart voor studie en wetenschap: zij ontdekte de methode om de temperatuur van vloeistoffen constant te houden tot net geen 100°C (‘au bain marie’), vond het destilleervat uit en construeerde het vervolgens én zette het terugvloeingsmechanisme voor de verdeling van metalen op poten.

three-armed-still-of-mary-the-jewess-cleaned

Het drie-armig destilleerproces van Maria.

Als geleerde zet Maria haar eigen Alchemistische School op te Alexandrië, doceert er en schrijft vervolgens haar uitvindingen en alchemistische conclusies neer. Eén van de bekendste teksten in dit boek genaamd ‘Maria Practica’ luidt ‘De dialoog tussen Maria en Aros over het magisterium van Hermes’.

En erna…

De teksten en uitvindingen van Maria worden na haar overlijden veelvuldig gebruikt als basis voor nieuwe ontdekkingen. De geleerde Arnaldus de Villa Nova (een 14e eeuwse arts, alchemist en filosoof) erkende haar techniek en introduceerde de benaming ‘au bain Marie’.

Maria van Alexandrië toont ons een voorbeeld van veelzijdige intelligentie op het vlak van de bestudering van MATERie, de ‘moeder van alle dingen’…

* In deze vroege tijdsperiode kregen wetenschappers volop kansen, ongeacht het geslacht.

**alchemie heeft, in onze dualistische maatschappij, twee betekenissen: enerzijds wetenschappelijk verwijst het naar ‘scheikunde: het bestuderen van de materie’ (een voorloper van chemie), anderzijds: op spiritueel gebied verwijst het naar het bestuderen van innerlijk processen, ook wel ‘gnosis’ (‘kennis van het Zelf’ genoemd). Ten tijde van Maria zou deze opsplitsing waarschijnlijk onbestaande zijn geweest: materie en geest werden als één gezien.

Bronnen:

Fransen, L. Het evangelie van Isis. Uitgeverij Ankh-Hermes bv, Deventer, 2007.

Shearer, B.S. Notable Women in the Psysical Sciences: A Biographical Dictionary. Greenwood Press, 1997.

Chances are big you’re using this Christmas holiday an invention of an intelligent lady: if you use chocolate for a dessert, melted the way ‘au bain Marie’ you’re using an alchemistic method found by Mary of Alexandrie. You’re bathing moment with Mary will never be the same…

Herstorical background

Mary of Alexandria, also known as ‘Mary, the Jewish’ or ‘Mary, Propfetess’, lives around the second century in Alexandria – thé center of knowledge* around that time.

marie-la-Juive

Maria van Alexandrië shows het invention

Maria was an intelligent woman with a pasion for chemistry and alchemy** and had a heart for study and science: she discoverd a method to keep the temperature of fluids on the same level, not reaching 100°C (‘au bain marie’), discovered the retord and constructed one.

three-armed-still-of-mary-the-jewess-cleaned

The three-armed destillation proces of Mary.

As a scientist she build her own school named Alchimistic School in Alexandria, gives lessons there and wrote her book called ‘Maria Practica’. The most famous text has the titel: The dialog between Mary and Aros about the magistrum of Hermes’.

And after…

After het dead, the texts and conclusions of Mary are used a basic ground for other research. It was Arnaldus de Villa Nova, a 14th century scientist specialised in alchemy, medicine and filosophy, who aknowleged her intelligence and introduced her chemist discovery as ‘a bain Marie’.

Mary of Alexandria shows us an example of broad intelligence on the science of MATter, ‘the mother of all things’…

* In  this early century in Alexandria scientist got lots of opportunities, their gender was of no importance for this work. 

**alchemy has, in our dualistic society, two meanings: first, if refers to ‘chemistry, the study of matter’, on the other hand if refers to a spiritual proces, also called ‘gnostic knowing’ (the knowlegde of the Self). During the timeframe Mary lived, this division was probably not (so) splitted.

Sources:

Fransen, L. Het evangelie van Isis. Uitgeverij Ankh-Hermes bv, Deventer, 2007.

Shearer, B.S. Notable Women in the Psysical Sciences: A Biographical Dictionary. Greenwood Press, 1997.

De patriarchale mist rondom Maria Magdalena

‘Het is me duidelijk dat je dwars doorheen de onzin en vijandigheid die het denken en schrijven over Maria Magdalena kenmerkt, heen moet ploegen om een paar beelden, scherven en fragmenten te vinden die in de troep glinsterend oplichten.’

Mary Gordon

Ze is dé vrouw die doorheen de eeuwen in verschillende hokjes werd gestopt, qua betekenissen en invullingen werd gemanipuleerd en misbruikt: geëtiketteerd als hoer, muze, godin, predikster, mevrouw jezus, boetvaardige zondares,..Sinds de ‘Da Vinci code’ in boek- en filmvorm uitkwam, werd ze daarbovenop tot ‘de graal’, zijnde babymachine, gebombardeerd. Maria Magdalena werd ‘business’: de verkoop van boeken, het toerisme rondom pelgrimstochten in de Franse streken zoals Vézelay,… brachten veel geld in het laatje. Ze is vooral de vrouw die we willen dat ze is… Maar kunnen we een vrouw, en dan specifiek zij, doorheen onze aangeleerde ideeën ook als onafhankelijke entiteit zien? 

In handen van mannen

Paus Gregorius I besliste, niet lang na de benoeming van het christendom als staatsgodsdienst, Maria Magdalena tot boetvaardige hoer te verklaren en te stellen dat jezus bij haar zeven demonen had uitgedreven. Dertien eeuwen later, in 1969, wordt dit etiket op hetzelfde niveau als ‘niet waar’ verklaard. Wie Maria Magdalena dan wél was, wordt niet gezegd: haar identiteit wordt niet prijsgegeven. Ondertussen is het beeld van Maria Magdalena als ‘zondares’ wél in ons collectieve herinnering geplaatst en zien we op schilderijen deze vrouw op haar knieën voor de man, haar patriarchale plaats. In de ‘Da Vinci code’ draait het verhaal om deze vrouw als ‘de graal’: zouden er afstammelingen van jezus bestaan? Deze vraag als leidraad reduceert haar tot ‘mevrouw jezus’, opnieuw een identiteit die gebonden wordt aan een man, opnieuw wordt een vrouw gebruikt om stil te staan bij een man. Blijkbaar zijn het zijn kind(eren) die tellen, niet ‘haar’ en niet ‘hun’ kind(eren)…

mm.jpg

Let’s turn the tables…*

Het verhaal van de schepping waarop de kerk zich baseert vat zich kort samen: de vrouw is verantwoordelijk voor de zonde die we allen dragen, zij wordt als ‘slecht’, ‘minderwaardig’ en ‘schuldig’ gelabeld en dus noodzakelijk ‘onder controle van mannelijk gezag’ geplaatst. Dé ultieme verlosser, in de vorm van een man als autoriteit, duikt echter op en stierf in naam van al onze zonden als mensheid. Hiervoor wordt wél eeuwige dankbaarheid, aanbidding en blindheid naar dogma’s, verhalen in een boek als ‘onaantastbaar’ beschouwende en ‘respect’ naar posities verwacht. Stel dat er geen zonde bestaat? Stel dat de vrouw niet als ‘zondig’ gelabeld wordt? Dan hebben we ook geen ‘verlosser’ nodig, geen instituut dat zich hierop baseert, geen ‘duivels’ en ook geen ‘ketters’, geen absurde constructie van Maria als dienende moeder (ontdaan van alle passie en seksualiteit), en geen beeld van Maria Magdalena als lege huls voor patriarchale opvulling…

Doorheen alle hypotheses die Maria Magdalena in de bijrol houden, plaats ik haar graag in de hoofdrol**, als vrouw met een eigen identiteit. Zij kende het ‘Al’, behield haar eigen naam (waar andere vrouwen in hun naam hun relatie met hun echtgenoot aanduiden), had kennis van gnosis en wijdde jezus in, één van haar trouwe volgelingen. Bij zijn inwijdingsprocessen begeleidde ze hem, was ze noodzakelijk aanwezig: een ritueel avondmaal als voorbode van het sterven van zijn ego, zijn ‘herrijzenis’ als stap naar een nieuwe inwijding,… Zij had kennis van seksualiteit: niet in de beperkte definitie van slechts genitale activiteit, wél van ‘hiëros gamos’, van ‘passie/leven, doodgaan en wederopstaan’: speelsheid, enthousiasme, verbindende en verdiepende stilte, van hartelijkheid, assertiviteit, heilige en kwade woede en verdriet uitende, authenticiteit dragende, … al dan niet met een (seksuele) partner. Samengevat: mens zijnde. Zij was één van de zovele priesteressen van de pré-christelijke samenleving: zij had geen boodschap aan de dualistische en hiërarchische opdeling ‘goede vrouw’ (echtgenote/gelabeld als ‘privé-bezit van man’) versus ‘slechte vrouw’ (prostituée/ gelabeld als ‘publiek bezit’), had haar eigen identiteit waarbij ze deze absurde opsplitsing achter zich liet.

Heb ik het bij het rechte eind? Niet noodzakelijk. Geef ik een nieuwe invulling? Mogelijk. Is dit mijn streven? Wederom ‘mogelijk’. Ik weet wel dat alles wat over vrouwen en hun levens verborgen wordt gehouden in de ‘grote stilte’ van de geschiedenis, wijst op een grote angst voor bewustwording van vrouwen: een vrouw die weigert ‘de Ander’ te zijn…

© Debby Van Linden

* Gebaseerd op Mary Daly’s stellingname dat patriarchale verhalen vaak  omkeringen zijn van het originele.

** Door dit te doen, loop ik grote kans het gedachtegoed  ‘mannenhaatster’, feminazi’, ‘u vind vrouwen beter dan mannen’, e.d. gelabeld te krijgen: invullingen op  basis van een cultureel denken dat een vrouw niet op zichzelf een identiteit kan hebben, enkel mannen hoofdrollen kunnen vervullen en een man onder leiding van een vrouw sowieso hiërarchie betekent met de man als onderdanige.

Bronnen:

Burnstein, D. Geheimen van Maria Magdalena. Servire, Den Haag, 1995.

Daly, M. Voorbij God de vader. De Horstink, Amersfoort, 1983.

Slavenburg, J. Het evangelie van Maria Magdalena. Ankh-Hermes bv, Deventer, 1995.

Van Dijk, D. Maria Magdalena, vrouw naast jezus. Christofoor, 2012.

Van Huffelen, C. Maria Magdalena en de schijn-heiligen. Bet-Huen, 2006.

Gij, vrouw…

Gij, vrouwIk zie u…. een ieniemieniemens…Gij komt ter wereld en de eerste vraag die iedereen de kersverse ouders stelt is: ‘Is het een meisje of een jongen?’. U bent ‘een kind’, maar in deze cultuur weet men niet hoe zich naar ‘een kind’ te gedragen. ‘t Is een meisje.’ en prompt krijgt u de kledij die ‘past’: kleedjes in roze. Vervolgens wordt uw huilen gelabeld als ‘verdrietig’, hetzelfde huilen van uw broer als ‘Hij is boos!’ Gij, gij weet het nog niet, gij zijt tweederangsburger…

Gij, vrouw… Ik zie u… een opgroeiend kind… Gij leert de code van ‘een braaf meisje’ te zijn: met uw beentjes toe zitten, weinig plaats innemen, niet teveel willen,… ‘Sais belle.’ beperkt uw bewegingsvrijheid, uw stem en uw toekomstmogelijkheden. Het speelgoed waarmee gij moogt spelen, benadrukt dezelfde idealen. Gij, gij verzet u mogelijk dikwijls en wordt dan ‘lastig’ genoemd. Gij, gij zijt tweederangsburger…

Gij, vrouwIk zie u… als jonge meid van 11 jaar: vol vuur, straffe uitspraken en een eigenzinnige, nieuwsgierige blik op de wereld. Gij, gij zijt ongebreideld wild, gedurfd en passievol. En ik, ik deel graag in uw ‘zotte momenten’ en grootste dromen, pijnlijk en hartverscheurend wetende dat ze snel zullen gesnoerd worden… Gij, gij zijt tweederangsburger…

Gij, vrouwIk zie u… gij zijt nu een jonge vrouw: uw eerste menstruatie luidt een bikkelharde confrontatie in met een cultuur die uw initiatie tot vrouw-zijn medicaliseert en opsluit in de kast der taboe. Gij leert al snel, dat wat gij ook doet, het nooit ‘goed’ is, dat gij nooit ‘goed’ zijt. Op het vlak van seksualiteit wordt uw lichaam een lustobject, losgetrokken van wie gij zijt. Stelt gij u onderzoekend op naar mannen, krijgt ge ‘slet’ als etiket opgeplakt, gedraagt ge u behoudender dan zijt ge ‘een non’: gevangen in een wereld van dualisme zie ik u spartelen en zoeken naar een eigen identiteit. Het contrast tussen de u vertelde sprookjes en filmvoorbeelden van ‘de prins op het witte paard’ en de toenemende incidenten van seksuele bepoteling, straatintimidatie, misogyne humor en inbreuk op uw lichaam maken u bang en onzeker. Ge leert dat ge enkel begerenswaardig zijt als een man u aantrekkelijk vind en ge merkt snel dat ‘slimme’ vrouwen en vrouwen ‘met een mening’ niet als aantrekkelijk worden gezien – ‘beauty and brains and feeling’ m.a.w. ‘mens-zijn’ mag niet getoond worden om een man te strikken. De ‘girl power’ waarover ge leest, blijkt een dun laagje vernis over een hardnekkige realiteit van schoonheidsidealen en druk om mannen vooral te behagen. Uw adolescentie blijkt het kruispunt van uw persoonlijke en politieke leven te zijn waarbij uw eigenwaarde in elkaar stuikt. Gij, gij zijt tweederangsburger…

Gij, vrouwik zie u… studerende, hard studerende met het oog op een beloftevolle toekomst. De ideeën die ge opneemt, handelen over de helft van de mensheid. Ook hier leert gij: ‘de man is de norm, gij zijt de afwijking.’ Maar gij gelooft en zijt hoopvol en denkt: ‘Als ik me bewijs, zullen ze wel anders denken.’ En gij doet nog beter uw best, doch de oorzaak van het gedachtegoed dat uw cultuur vormt, heeft u al aan de kant geschoven als ’emotioneel dus onbekwaam’. En gij zet uw eerste stappen in de werkwereld en ontdekt dat ge minder, veel minder betaald wordt. Dat de ongewenste intimiteiten en misogyne grappen ook hier aanwezig zijn. Dat ge nergens veilig zijt, zelfs niet in uw eigen huis. Dat als ge uw gedacht op tafel legt, ge ‘een bitch’ zijt en als ge zwijgt u op uw evaluatie ‘een tekort aan initiatief en betrokkenheid’ wordt verweten. Ge kunt het weer niet ‘goed’ doen. Gij, gij zijt tweederangsburger…

Gij vrouwIk zie u… bevallen en moeder worden. Uw lichaam gemedicaliseerd, psychisch zijt ge verstoken van informatie en steun i.v.m. de grote initiatierite die ‘moeder worden’ inhoudt. Eénmaal ge hebt leren zwemmen in de woelige zee die deze nieuwe levensrol met zich meebrengt, zwengelt de cultuur elke fout, achterstand of afwijking van uw kind(eren) bikkelhard uw kant tegemoet met ‘Het is de schuld van de moeder!’ Naast uw loodzwaar takenpakket binnen het ideaal van volmaaktheid bent u ook nog eens de zondebok. En weer kunt u niets ‘goed’ doen: volgt u het zelfopofferende Maria-ideaal, dan krijgt u het verwijt ongezond bij uw kind(eren) betrokken te zijn. De gevangenis van ‘de volmaaktheid’ is behangen met onrealistische foto’s van de goede moeder. Combineert u én huishouden én kinderzorg met betaald werk, wordt u een ‘ijskastmoeder’ genoemd die geen tijd voor haar kind(eren) heeft. De psychotherapie zal later uw kind als ‘genezen’ beschouwen als zij/hij u, wederom, van alles wat er mis ging in het leven, de schuld geeft. Gij, gij zijt tweederangsburger…

Gij, vrouwIk zie u… bewust kiezen om geen kinderen op wereld te zetten. Gij, gij wordt beschouwd als ‘raar’, ‘egoïstisch’, ‘zielig’ en ‘koud’. Uw keuze, uw identiteitsbepaling wordt gezien als ‘afwijkend’. Gij merkt al snel dat er met weinig mensen over dit taboe kan gesproken worden. Gij leert nogmaals… gij zijt tweederangsburger…

Gij, vrouw… Ik zie u… een andere wending in uw leven zoeken, het cultureel erfgoed induiken. Gij, gij leert al snel History: de geschiedenis van en door mannen, voorgeschoteld als ‘dé geschiedenis’. Mogelijk zoekt ge verder en verneemt ge over uw voormoeders: hoe ingenieus en talentvol ze waren, hoe ze hebben geleden, hoe ze bijna zijn uitgemoord en verbrand, hoe ze hebben gevochten voor alles dat gij nu kunt en hebt: scholing, stemrecht en eigen bezit. Gij, gij leert dat uw voormoeders’ verhalen en persoonlijkheid werden weggemoffeld en uitgebannen uit het collectief onbewuste. Gij, gij werd niet geleerd over deze vrouwen – gij hoorde immers geen identiteitsgevoel en dus ook geen geschiedenis te hebben. En gij ziet nogmaals… gij zijt tweederangsburger…

Gij, vrouw… Ik zie u… oude, wijze bes. Vanwege uw leeftijd en uiterlijk wordt ge tot ‘oude doos’ gebombardeerd. Uw wijsheid en levenservaring, zichtbaar op uw gelaat en in uw zilveren haren, is niet welkom in deze maatschappij. Gij wordt van het TV-scherm gegooid en onmiddellijk vervangen door een jonger model. Gij word geacht te ‘verdwijnen’, u kleurloos te kleden. ‘Nu ge niet langer vruchtbaar zijt, zijt ge niet langer van nut’ luidt de boodschap. De initiatierite die ‘overgang’ noemt, wordt als een zoveelste ‘vrouwenprobleem’ gezien: uw lichaam wordt weer eens gemedicaliseerd, uw psychische nood aan informatie en steun wordt in de kast die ‘taboesfeer’ noemt, opgeborgen achter grendel en slot. Gij, gij zijt tweederangsburger…

Gij, vrouw ik zie u en wens u toe achter het gordijn van het toneel waarop uw leven zich afspeelt te kijken. Achter het doek bevind zich een cultuur die gedijt op vrouwen die geestelijk, lichamelijk en psychisch van elkaar afgescheiden zijn, een cultuur die gedijt op ‘verraad’, ‘verlies’ en ‘scheiding’ van en tussen vrouwen, een cultuur die verdeeldheid tussen vrouwen en onderlinge rivaliteit aanmoedigt, een cultuur die emotionele isolatie in de hand werkt. Ik wens u vervolgens het ontsteken van een heilige woede toe: zo heilig dat we met z’n allen, een ketting van verbondenheid vormende, naar de Wetstraat trekken. Daar, terwijl de economie in elkaar stuikt, kamperen we tot we gelijk loon hebben. Hoe heilig is uw woede?

© Debby Van Linden

Bronnen:

  • alle vrouwen van vandaag en gisteren, die me steunen en zorg bieden: uw woorden, blik, gebaren en vrouwenkracht eer ik graag als bron.
  • Debold, E. Dochters & moeders: over een nieuw en inspirerend verbond. Forum, Amsterdam, 1994.

Op zoek naar de wijze vrouw… (1)

Met het vorderen van de leeftijd, het verschijnen van de eerste wijsheidslijnen en de eerste zilveren haren, werd ik me meer bewust van ‘ouderdom’. En ineens was ze daar, dé vraag: ‘Welk beeld heb ik meegekregen van ‘de oude vrouw’? Was ik zelf dat beeld aan het worden? Welke rolmodellen heb ik in mijn cultuur ter beschikking?’ Ik voelde aan mijn theewater dat een nieuw onderwerp me te pakken had, dat ik ging graven, zoeken en uitpluizen tot ik zou voelen ‘ik ben er’.

‘Dé krachtige, oude vrouw’, ‘mijn oude, wijze vrouw’ waar zat ze?

crone

Een eerste bibliotheekbezoek met het onderwerp ‘ouder wordende vrouw’ stemde me triest: de boeken stonden geclasseerd bij ‘ziekte’, ‘klachten’ en/of ‘kwalen’. Was ouder worden gelijk aan ziekte? Wat ik vond, waren werken die in ofwel in de categorie ‘tips om zo lang mogelijk (er) jeugdig te blijven (uitzien)’ ofwel in de rubriek ‘medisch handboek voor gebrekkigen’ thuishoorden. Alhoewel de lichamelijke veranderingen niet te ontkennen zijn, trof het me geen enkel boek te vinden over de voordelen van ouder worden, van ‘rijpen’ en ‘narijpen’…

Ik stelde een aantal dingen vast:

  • de reguliere werken over ‘ouderdom’ zouden me niet vooruithelpen
  • de oudere vrouwen in mijn omgeving waren allesbehalve ‘oud en afgeschreven’, ze bezaten een wijsheid en levenservaring waar ik op tijd en stond graag tegenaan leunde
  • in onze cultuur staat ‘ouderdom’ op gelijke voet met ‘aftakeling’
  • in de media zie ik weinig oude(re) vrouwen: op enkele uitzonderingen na verdwijnen vrouwen van het scherm en uit de tijdschriften vanaf zo’n 35 jaar.

heks23

  • de oude vrouw in sprookjes en verhalen is per definitie oud, lelijk, kwaadaardig en listig – en dus een gevaarlijke heks (‘Hans en Grietje’) – ofwel een stiefmoeder die concurreert met haar stiefdochter vanwege haar schoonheid (‘Sneeuwitje’)
  • daar waar mannen met grijze haren in onze cultuur ‘gedistingeerd’ en ‘matuur’ worden genoemd, wordt een vrouw met het rijpen van de leeftijd ‘(sexueel) onaantrekkelijk’

Uit ervaring met het vorige thema dat aan me trok, wist ik dat de sleutel naar vrouwenkracht lag in het verder zoeken, mijn vraag naar een gezond beeld van de oudere vrouw te blijven stellen, te gaan graven in de diepte van de geschiedenis, de beelden die ik nu had in een ander licht te houden, te speuren naar symbolen, verhalen, andere culturele gebruiken en rituelen… kortom: een ‘herstory‘ bijeensprokkelen, een krachtig erfgoed dat ik vervolgens kon internaliseren.

© Debby Van Linden