Op zoek naar de wijze vrouw… (2)

Het zoeken naar de ‘wijze vrouw’ bleef me bij, sluimerde, zocht me op, leek dan weer ver weg doch was steeds dichterbij dan ik kon vermoeden…

Weggesneden rituelen, ontstolen informatie

Hoe meer ik de scherven van verhalen en rituelen bestudeerde alsook kritischer keek naar mijn eigen cultuur en de uitgedragen waarden naar vrouwen toe, hoe meer ik merkte dat mijn ‘schreeuw naar de wijze vrouw’ als nood en honger* werd gezien als normafwijkend. De weg gaande werd me duidelijke dat net mijn zoeken mijn grootste kracht en leidend kenmerk was.

Deze zaken vielen me op:

  • de medische wereld deelt de vrouwelijke hormonenbalans in twee fasen in: ‘menstruatie’ en ‘overgang’ met zwangerschap als ‘speciale situatie’. Tussendoor veranderen er echter meerdere zaken: rond je 35e neemt de hoeveelheid  progesteron langzamerhand af. Alle hormonen en hun ‘schommelingen’ hangen samen met ons immuumsyteem, stressverwerking, omgevingsfactoren,… Ik besloot me hierin meer te verdiepen.
  • de gehoorzaamheidscultuur werd me meer en meer duidelijk: ons wordt geleerd ‘nieuw’ en ‘innovatief’ te zijn, zich weerspiegelende in vacatureprofielen en reclames. Deze vraag naar ‘innovatie’ en ‘creativiteit’ baadt zogezegd in een cultuur voor nieuwe en vooruitstrevende ideeën.  In de praktijk zag ik  voortzetting van dezelfde ideeën, dezelfde produkten in een nieuwe verpakking. Er waren weinig plekken waar de woorden écht de praktijk ontmoetten.

Afbeeldingsresultaat voor wijze+vrouw

  • transformatiefasen: rondom me zag ik dat vrouwen rond de 30/35 à 40 jaar een gedaantewissel meemaken: ze wierpen een groot aantal beperkende normbeelden van zich af, gingen volledig voor een bepaald doel en konden zich beroepen op een pak ervaring, vergaard tijdens hun ‘jonge jaren’. Net op die leeftijd worden van de televisie onttrokken en zijn ze maatschappelijk ‘op retour’. Ik zag dat ze zich net dan onttrekken aan het normbeeld van de patriarchale maatschappij, een eigen innerlijk tempel creërende (een punt van stilte om naar het eigen leven te kijken), zelfvertrouwen ontwikkelden en versterkten. Net wanneer ze karakter begonnen te ontwikkelen, werden ze aan de kant geschoven. Hun zoeken, nu de overgangen en herkenningspunten er niet meer zijn, werd gepsychologiseerd als ‘depressie’ en ‘burn out’. Net wanneer vrouwen niet meer te manipuleren zijn, worden ze aan de kant geschoven. Waar vrouwen van elkaar gescheiden worden, kennis weggebrand is én het taboe om over ‘zwaktes’ en ‘vragen’ te praten, doet zich een leegheid, een uitholling voor.

Mijn ‘wijze vrouw’-zoeken, besefte ik, was nog maar net begonnen…

*ook gekend als ‘matrilineaire lijnen van inwijding’

De afgelopen maanden weerspiegelen een intense periode. Dank aan iedereen die links en rechts een tip, luisterend oor en/of opvang verschafte.

Bronnen:

Sölle, D. Mystiek en verzet. Ten Have b.v., Baarn, 1998.

Estés, Cl. P. De ontembare vrouw. Altamira, Haarlem, 1997.

© Debby Van Linden

Met buik én hart: buikdans als levensmedicijn

Vrouwen die actief hun wijsheid, kennis en levenservaring doorgeven en hierbij vrouwen dichter bij zichzelf en hun kracht brengen, zet ik graag in de kijker… Samyra danst en leert reeds meer dan een kwart eeuw de ‘joie-de-vivre’ van de buikdans aan als vrouwenkracht en draagt op deze wijze elegante buikfierheid en sensueel, vrouw-erend herstorisch erfgoed uit.

Wat is buikdans?

De oriëntaalse dans, in het Westen ook wel ‘buikdans’ genoemd, heet eigenlijk ‘ER-RAKS ESH-SHARQII: letterlijk ‘dans uit het oosten’. De exacte oorsprong ervan blijft in een waas gehuld, doch gaat terug op rituelen ter ere van de vruchtbaarheid. Deze solodans stamt uit de Midden-Oosterse en Noord-Afrikaanse cultuur en werd bekend in onze contreien in de 18e en 19e eeuw via de eerste reizigers in Egypte, vervolgens door wereldtentoonstellingen in o.a. Europa en uiteindelijk via de filmindustrie in Caïro.

Grotere bekendmaking betekende ook Amerikaanse invloed waardoor de ‘nieuwe stijlen’ soms ver van hun wortels af kwamen te staan. Vandaag baadt buikdans in een denken dat gelinkt is aan ‘vertier voor mannen’ en ‘harems’. Buikdans is echter een versterkende en tegelijkertijd ontspannende dans die een gezonde work-out combineert met heel veel ‘feel good’ voor het vrouwenlichaam. Onder de patriarchale vernislaag ligt een rijke dans, een tonicum voor het lichaam van elke vrouw met specifieke aandacht voor ons levensgevend krachtcentrum: onze buik en ons bekken.

Wie is ze?

samyraogenbiografie

Samyra is professioneel buikdanslerares- en danseres. Na haar studie tot assistente in de psychologie vervolgd de West-Vlaamse Donna Parmentier de opleiding tot criminologe aan de Gentse universiteit. Als jonge studente in de Arteveldestad woonde ze een optreden van Belgisch eerste buikdanseres Aziza bij: een keerpunt waarbij de vlam voor de oriëntaalse dans oversloeg. Haar passie mondde uit in het volgen van lessen en workshops bij vermaarde buikdanseressen. In 1990 besluit ze van haar passie haar beroep te maken en de dans in lesvorm aan te bieden. Samen met optredens in het weekend wordt ‘Samyra’ geboren. Ze schoolt zich intensief bij en schuwt het buitenland niet: lessen bij bekende buikdanseressen in Europa en Amerika vormen een voedingsbodem.

samyrapatersholfeestensansspotlight

Ter vervollediging van haar passie verdiept(e) ze zich in de Egyptische cultuur en muziek. Ondertussen wordt ze de moeder van de buikdans genoemd na meer dan 25 jaar professioneel het buikdansvirus in Vlaanderen te verspreiden.

Persoonlijke ervaring

Samyra geeft me op een kwaliteitsvolle, no-nonsense en opbouwende manier elke les een verkwikkend Oosters bad mee: muzikale achtergrondinformatie vormt de instap tot het inoefenen van deze Oosterse isolatiedans.

samyrashow

Optredende leerlingen van Samyra.

Op fysiek niveau schud ik alle stramheid, voortkomende uit mijn Westerse zit-en computerwerkhouding, los terwijl ik mentale bekommernissen even aan de kant schuif. Tijdens het dansen kom ik zo dichter bij mezelf en mijn buik(gevoel). De momenten van puur ‘zijn’waarbij mijn verstand de dirigerende functie loslaat, doen deugd. Tevens ervaar ik een positief effect op mijn menstruatiecyclus en mijn welbevinden. Het ontdekken en be-leven van buikdans kadert in mijn passie voor en het ontdekken van vrouwenkracht, sinds een drietal jaar mijn levensleidraad.

Meer informatie?

passiedanssamyra

In Samyra’s lessen worden eventuele lichaamsonzekerheden de boodschap gegeven: ‘elke buik is welkom!’ Tevens wordt sereniteit en kwaliteitszorg bewaard en rekening gehouden met het verloop van het studentenjaar. Alle info over Samyra vind je hier, data en kennismaking met nu startende lessen kan je hier bekijken. Samyra is ook via facebook terug te vinden.

© foto’s: website Samyra

© tekst: Debby Van Linden

 

Patriarchale oogkleppen en Alzheimer: ‘Voor God en geld’ stelt ten diepste teleur

Kritische reflectie over ‘Voor God en geld’ – Caermersklooster Gent:

De tentoonstelling pretendeert een overzicht te geven van de Middeleeuwse mens tot de periode van de Franse Revolutie, als invloedsbron op het Vlaanderen van vandaag. Het geheel presenteert zich d.m.v. verschillende thema’s zoals ‘religie’, ‘economie’,…

De inhoud en presentatie schieten echter schromelijk en onintelligent tekort: de tentoonstelling schetst een verhaal vanuit een patriarchaal standpunt, zijnde de man als mens en norm en een foutieve en ondoordachte opvatting over feminisme.

  • in het gedeelte over de Middeleeuwse stad en economie gaat het over ‘boerenzonen die naar de stad trokken en een handel opstarten’: op de schilderijen merken we duidelijk vrouwen die handel drijven (koopvrouwen), zowel alleen als met een man aan hun zijde. Hieruit blijkt een tekortschietende tekst/audiogids in vergelijking met de schilderwerken.
  • het religieuze gedeelte spreekt over ‘heiligen’ en haalt Blasius aan, terwijl de audiogids en tekst van het triptiekgedeelte de heilige Catharina, één der ‘topheiligen’ in de Middeleeuwen, negeert. Waarom mocht Catharina, intelligent en wijs, niet aan bod komen?
  • de burger blijkt enkel een man te zijn die ‘zijn zuurverdiende centen spendeert aan de meisjes van plezier’: de helft van de mensheid wordt niet vernoemd
  • de van oorsprong mystieke beweging bij uitstek die in de Middeleeuwen werd neergezet en maar liefst 800 jaar heeft bestaan en heden nog getuigt via de prachtige, UNESCO-erkende hoven, de begijnen, blinken hier in afwezigheid!
  • twee portretten, geschilderd door Pieter Pietersz, geven een man weer die vrouwentaken uitvoert, zijnde o.a. spinnen. De audiogids vertelt me dat dit ‘spotten met mannen’ iets is voor ‘feministen allerhande, verenig u!’ Het opzoekwerk over feminisme schiet hier ernstig tekort: feminisme gaat over (toegang tot) gelijke machtsverdeling en rechten, niet over spot. De tijdsperiode van deze werken kenmerkt zich trouwen door spot van vele zaken en mensen, niet uitsluitend van mannen.
  • Huts, sponsor van deze tentoonstelling, vind in het naaktschilderij van Dame Fortuna (en vinden we er niet veel Venus-elementen in terug?) de tentoonstelling terug: de patriarchale, oneerbiedige toon geeft het startpunt aan. Teleurstellend dat prof. Van Cauteren haar eigen soortgenoten in de Middeleeuwen en deze van ‘nu’ met grandeur in de steek laat.

De mannelijke ‘god en geld’ viert hier hoogtij, net als oppervlakkigheid en patriarchale geschiedenis waarin de vrouw en haar bijdragen ‘vergeten’ worden…

© Debby Van Linden

 

Fel, puur en recht voor de raap: ‘Feminisme, een nieuw begin’ spreekt duidelijke taal

Vrouwen die actief hun wijsheid, kennis en levenservaring doorgeven en hierbij vrouwen dichter bij zichzelf en hun kracht brengen, zet ik graag in de kijker… Evie Embrechts spreekt klare taal over feminisme, de feministische beweging en seksisme en draagt zo op haar manier het stevig actiegericht, herstorisch erfgoed uit.

‘Feminisme’ is een begrip met vele ladingen: afhankelijk van tijdsperiode en denken, is het woord door een mallemolen van interpretaties, gezichtspunten en opinies gegaan. Toen Evie Embrechts via een crowdfunding aankondigde een degelijke, hedendaagse inleiding tot feminisme en een stevige analyse van de thema’s die vandaag belangrijk zijn, te willen schrijven, aarzelde ik niet. Een donatie en enkele maanden schrijfwerk later, kreeg ik het resultaat in handen. ‘Feminisme, een nieuw begin’, de vraag naar een Nederlandstalige inleiding over feminisme beantwoordende, werd onmiddellijk gebombardeerd tot leesvoer.

Wat komt aan bod?

In vijftien hoofdstukken, samen 380 pagina’s tellende, biedt Embrechts een stevig, doorwinterd en recht-voor-de-raap manifest over feminisme. Deel één handelt over de definitie van feminisme: hoe is het ontstaan en wat is seksisme precies? Het volgende stuk bespreekt geweld en uitbuiting: hoe kaderen we seksueel en fysiek geweld, prostitutie en pornocultuur in deze wereld en wat is hun impact? Daarop volgt ‘kruispuntdenken en bondgenoten’ waarin o.a. de rol van mannen wordt belicht. Eén van de meest ideologische verdedigingen van seksisme wordt op de rooster gelegd in deel vijf, genaamd ‘visies en denkkaders’. Als laatste kijkt Embrechts naar de feministische beweging: waar staan we vandaag? Welke toekomst willen we?

boekEviecover

Wie schreef dit boek?

Portretten feminisme

Evie Embrechts

Evie Embrechts is schrijfster en activiste. Tijdens haar informaticastudies aan de Gentse universiteit kwam ze in contact met de antiracistische beweging. Haar bewustzijn rondom sociale mechanismen, gender en pornocultuur vond een raakvlak met de bibliotheekboeken over feminisme. Enige tijd later ontstond de groep FEL, de blog ‘De Tweede Sekse‘, een feministisch startpakket en vele bijdragen aan websites en tijdschriften. Embrechts heeft ondertussen vijftien jaar ervaring in linkse, antiracistische en feministische actiegroepen en schrijft voor heel wat websites, tijdschriften en blogs.

Persoonlijke visie

feminismeeennieuwbeginBLOEM

Embrechts zet op heldere, concrete en rechttoe-rechtaan wijze het fundament van feminisme uiteen: verzet tegen onderdrukking van vrouwen. Vlot geschreven en zonder franjes haalt ze visies en standpunten over seksueel en fysiek geweld, prostitutie en pornocultuur aan met een uiteenzetting van oplossingen en denkpistes. Veelgehoorde stellingen worden onderuit geveegd en een lans voor een nieuwe, feministische start wordt opgestoken. Embrechts’ boek leest als een trein, doet je nadenken, stilstaan en weer verder gaan. Concepten die ik tot mijn basiskennis rekende, werden opgefrist en op een rij geplaatst. Kortweg: een aanrader!

Meer informatie?

Alle info over het boek tref je op de website of kan je volgen via de facebookpagina. Embrechts’ boek kwam uit op 26 maart ll., data en locaties van haar boekentour tref je hier.

© foto’s: Evie Embrechts

© tekst: Debby Van Linden

 

 

Wakker worden…

Hij was hier nu bijna een week en het begon te wennen: het ritme, de maaltijden, de bijeenkomsten,… vooral de creatievere zaken lagen hem, daarin ervoer hij een gevoel van vrijheid… een vrijheid die hij niet kon bevatten, die groots was, die hij nog niet vaak had geproefd.

Al die nieuwe mannen om zich heen, het personeel, de dagstructuur, de nieuwe ruimten,… wat een berg informatie om te verwerken! Nu hij het gewoon werd, kreeg hij oog voor Mark, zijn kamergenoot. Een beetje rare kwiet, vond Erik. Mark leek wel altijd aan het lezen, zei niet heel veel, antwoordde wel als je hem iets vroeg, deed de activiteiten mee, doch bleef ergens een mysterie. Erik was ergens geïntrigeerd door die man: hij zat in het systeem hier en toch stond hij er ergens buiten…

Hij besloot een risico te nemen, het was een kwestie van het juiste tijdstip af te wachten. ‘s Avonds, net na het doven van het licht besloot hij het erop te wagen: ‘Euh, Mark, ‘k weet niet,… ik ben hier nu een week en tja, ik wil hier weg en tegelijkertijd wil ik hier niet weg.‘ Een stilte viel, Erik aarzelde: zou hij verder gaan, zijn twijfels verder uiten? ‘Allez, ja, de regelmaat hier, ergens doet die me deugd, maar er klopt ook iets niet. Hoe moet ik het uitleggen? En daarbuiten, tja, die wereld is het toch ook niet… ook al leren we hier hoe we daar mee om moeten gaan.‘ Het was gezegd, het was eruit. Hij lag in spanning te wachten. Niets, geen reactie. Net toen hij zich zuchtend wou omdraaien in zijn bed, klonk vanuit de overkant van de kamer: ‘En je bent hier omdat…?‘ ‘Omdat ik vastdraaide… alles om gelukkig te zijn: hardwerkende vrouw, kinderen, huishouden, zorg voor mijn grootvader, dan nog al die etentjes voor de relaties van mijn vrouw. Alles om gelukkig te zijn… en toch was ik dat niet, allez, ben ik dat niet… en daarom ben ik hier.‘ ‘Misschien ben jij niet het probleem, maar de verwachtingen.’ klonk het in het donker. ‘Verwachtingen?‘ ‘Yep, de maatschappelijke verwachtingen. Wat is een goede man volgens jou?Euh..‘ Erik moest even nadenken, ‘iemand die een vrouw heeft, kinderen en een job en steeds alles over heeft voor de mensen die hem nabij staan.‘ Een zucht bereikte hem vanaf de andere kant van de kamer. ‘Kunnen we zonder franjes praten?‘ fluisterde Mark. ‘Ja, doe maar.‘ fluisterde Erik terug. ‘Ok, recht voor de raap, hoeveel keer neemt ze je, zo per week?‘ Erik schrok van deze rechttoe-rechtaan vraag, maar voelde ergens dat de confrontatie hem deugd deed. ‘Zo’n drie keer, tja, met haar sterke dijen en bekkenbodemspieren neemt ze me, ik verdwijn dan in het onbekende en kan er pas uit als zij me los laat.‘ Wederom viel een stilte in de kamer. Plots ving Erik wat gerommel op, vervolgens hoorde hij een schuivend geluid. ‘Kijk, hier is een boek. Als je het opent en begint te lezen, wil ik dat je me belooft er enkel met mij over te praten. Enne… overdag gewoon je schema volgen. ‘s Avonds spreken we erover. Kijk niet naar de kaft, de echte titel staat binnenin.‘ Erik taste naar het hem toegeschoven boek. In de schemer van de kamer raapte hij het op en stopte het onder zijn hoofdkussen.

De volgende dag, veilig op het toilet, wrikte hij de omsluitende kaft een beetje los en las de titel: ‘De tweede sekse: feiten, mythen en geleefde werkelijkheid’ door Simon De Beauvoir.

Erik en Mark werden enkele weken later ‘ontslagen’, ze waren ‘terug in orde’. Daarna werden ze veelvuldig gezien bij het opzetten van groteske acties: samen met tienduizend andere mannen, bezetten ze het Brusselse parlement en eisten een wet én controle-orgaan op gelijk loon. Na een week kamperen en actie voeren tevens de economie platleggen, kwam de wet erdoor…

‘De omgekeerde wereld’ alias ‘Wakker worden’- geschreven in het kader van Internationale Vrouwendag.

© Debby Van Linden

Ons lichaam: de wijsheid van ‘vier vrouwen in elke vrouw’

Vrouwen die actief hun wijsheid, kennis en levenservaring doorgeven en hierbij vrouwen dichter bij zichzelf en hun kracht brengen, zet ik graag in de kijker… Ria Beyens van VrouwenBron draagt op haar manier het cyclisch herstorisch erfgoed uit.

Na de persoonlijke zoektocht naar het matriarchaal eren van mijn menstruatie, besloot ik ‘Vier vrouwen in elke vrouw’ te volgen als verdieping. Ik wilde deze keer niet zelf het (verdere) opzoekwerk doen, maar de kennis en inspiratie ontvangen én met andere vrouwen in vertrouwen kunnen delen en ‘zijn’ over dit onderwerp. ‘Vier vrouwen in elke vrouw‘ sloot bij mijn wensen over de kracht van de vrouwencyclus aan.

Wat komt aan bod?

De cursus begint met de documentaire ‘The moon inside you’, een verfilming van de persoonlijke zoektocht van Diana Fabianova. Deze jonge vrouw neemt het culturele taboe op menstruatie én haar eigen menstruatiepijn als uitgangspunten om, zowel innerlijk als uiterlijk een reis naar het vrouwelijke aan te vatten.

Vervolgens komt de cyclus letterlijk binnen handbereik via het spel ‘Vier vrouwen in elke vrouw’. Ria legt, met openheid voor vragen en het vertellen van ervaringen, de vier fasen van de cyclus uit (pré-ovulatie, ovulatie, pré-menstruatie en menstruatie) en verbind deze met de maanfasen, seizoenen, de vier vrouwelijke levensfasen en vier vrouwelijke archetypes.

riacyclus

De verbinding tussen de verschillende cyclusfasen, seizoenen, levensfasen en archetypen via het spel ‘Vier vrouwen in elke vrouw’.

Vanuit dit geheel wordt dan het verband gelegd met ons groots vrouwelijk prehistorisch erfgoed. Per fase wordt er vertrokken vanuit de vrouwelijke biologie en worden daarmee verweven cyclische velden van gevoelens, denken, spiritualiteit en seksualiteit zichtbaar. Ria geeft uitleg met woord en beeld: de anatomie van het vrouwelijk bekken, de baarmoeder en vulva, de hormonen,… worden met behulp van nagemaakte modellen getoond en benoemd.

baarmoederviltmetroosjes

Onze baarmoeder op grootte, gemaakt van vilt en wol*.

Ria vult aan met voedingsadvies, herkenbare voorbeelden van gedragsuitingen en emoties én hoe hiermee constructief om te gaan. Maandverband, tampons, de menstruatiecup,… worden vervolgens getoond en toegelicht. Spirituele en intuïtieve invloeden van ons ‘weten’ wordt op een herkenbare en humoristische manier toegelicht.

Wie geeft deze cursus?

Ria Beyens is moeder, echtgenote, vroedvrouw (15 jaar ervaring met thuisbevallingen en zwangerschaps- & kraambedbegeleiding ) en herboriste.

riafoto

Als initiatiefneemster, inspiratrice en medehoedster van VrouwenBron vzw draagt Ria mee herstorisch erfgoed uit. Het vrouwelijke pad bewandelen en ontsluieren is de rode draad in haar hele zijn. Ze verbindt archeologie en geschied-en-is, met biologie en fysiologie, met sociologie en zelfontplooiing, met rituelen en sjamanistische spiritualiteit, tot sleutels die uitnodigen tot voller vrouw zijn, tot ontdekken van de geheimen in jezelf, waardoor je kijk op de wereld en op jezelf voorgoed verandert.

riaboekgesloten
De cyclus in samenhangende opbouw in fotoboekvorm alsook de baarmoeders* van vilt en wol zijn creaties en verwezenlijkingen van Ria.

Persoonlijk proces en ervaring

De persoonlijke zoektocht van Diana herkende ik ten volle: deze transitie en periode van ‘wakker worden’ heb ik een tijd geleden ten volle beleefd. Het culturele taboe (‘Menstruatiebloed is vies!’, ‘Je moet het verbergen!’ en ‘Pas dat je niet lekt!,…)  waren mij zeer bekend. Naast het ontdekken van het minachten van het menstruatiebloed en de cyclus, had ik ook nood aan positieve, erende en respectuitdragende informatie. Daarnaast had ik behoefte om te delen met andere vrouwen: er is immers voor mij geen krachtigere en mooiere be-leven-is over vrouwenprocessen dan met vrouwen samen te zijn hierover.

‘Vier vrouwen’ in elke vrouw was voor mij een bad van verdieping en verinnerlijking: zonder zelf aan het roer te staan, kon ik informatie en ervaringen integreren en binnen nemen. Dit hielp om mijn kwaadheid naar al het menstrueel erfgoed dat mij ontnomen werd verder te (h)erkennen en deze woede om te zetten in een nieuw begin. De samenhang tussen de verschillende fasen én de humoristische aanpak plus het kunnen delen in een veilige emotionele omgeving, maakte dat ik me amuseerde, op een dieper niveau de verbanden kon zien en beleven en een aantal ervaringen kon kaderen. ‘Vier vrouwen in elke vrouw’ is een model dat ik, in alle vrijheid en op mijn eigen tempo, in het leven van alledag en in elke cyclusfase, kan raadplegen als anker, kapstok en als symbool van levend, bezield herstorisch erfgoed dat ik tegelijkertijd zelf ben én uitdraag.

Bijkomende informatie en bronnen:

Website Vrouwenbron vzw met info over data van de cursussen tref je hier, net als de facebookgroep. Ria contacteren kan via riabeyens@gmail.com

*Deze kunnen aangekocht worden via deze link of op de cursus.

© Foto’s: Ria Beyens
© tekst: Debby Van Linden

Herstorisch rolmodel: Jane Austen, eigenzinnig schrijfster

Ze is het meest bekend door de verfilming van ‘Pride en Prejudice’ (‘Trots en vooroordeel’) en ‘Sense and sensibility’, doch achter de schijnbare idyllische en romantische verhalen geschreven door Jane Austen schuilt een eigen-zin-nige vrouw die een eigen-wijze keuze maakte in een wereld die het pad voor vrouwen al had uitgestippeld…

Herstorische achtergrond

Austen (1775-1817) werd geboren in een welgestelde familie en had een passie voor lezen en schrijven. Vanaf haar tienertijd begon ze te schrijven. Tussen 1811 en 1816 schreef ze vier werken: ‘Emma‘, ‘Sense and sensibility‘, ‘Mansfield Park‘ en ‘Pride and prejudice‘. Hiermee behaalde ze groot succes, zij het onder anoniem auteurschap. Jane kon rekenen op de steun van haar familie: vooral met haar zus Cassandra, tevens een uitstekend schilderes, had ze een sterke band.

Jane_Austen_coloured_version

Jane Austen, naar een portret geschilderd door haar zus Cassandra.

Janes laatste twee romans werden kort na haar overlijden gepubliceerd, nl. ‘Northanger Abbey‘ en ‘Persuasion‘. In schrijfstijl was Jane een vernieuwer: ze gebruikte de indirecte rede, getuigt van realisme in haar woorden en levert commentaar op de sociale constructies die haar omringden. Het huwelijk als brenger van sociale status en economische veiligheid voor de vrouw werd door Jane Austen komisch tot ironisch op de korrel genomen. Ze bestudeerde haar eigen milieu grondig en kon er tegelijkertijd deel van uitmaken: een houding die we nu ‘participerende observatie’ zouden noemen. Eén van haar zes broers, Henry, zorgde via zijn connecties voor de uitgave van haar werken.

seven_novels1

Recente, prachtige uitgave van haar bekendste werken.

Jane, alsook haar zus, gingen hun eigen weg en kozen niet voor het ‘veilige’ huwelijk*, grondig beseffende dat dat het einde van hun creatieve leven zou betekenen. Vanaf het moment dat haar werk vlot over de toonbank ging, koos Jane voor een meer teruggetrokken leven.

Emmajaneausten

Austen vandaag

Jane Austen behoort tot hét literaire Britse canon en haar boeken verkopen als zoete broodjes. Toch, net als bij vele andere herstorische vrouwen van formaat, werd haar erfgoed niet erkend op brede schaal in Engeland. Caroline Criado-Perez bracht daar verandering in: samen met een aantal andere vrouwen protesteerde ze tegen het feit dat op de achterkant van de Britse ponden geen markante vrouw voorkomt in vergelijking met het overaanbod aan mannen – dit met uitzondering van de Queen op de voorkant van de biljetten. De actiegroep haalde, door gebruik van sociale media, een petitie en ondanks een eerste felle tegenkanting van de bank van Engeland, succes: vanaf 2017 zal Jane Austen prijken op de achterkant van de briefjes van vijf pond.

British £10 banknote showing Jane Austen

Het toekomstige 10 pondbriefje met Jane Austen portret, Jane al schrijvend en de woorden van één van haar personages die ook refereren naar haar liefde voor boeken.

Janes liefdesleven staat bij tijden meer in de belangstelling dan haar schrijftalent. Uit de overgebleven correspondentie met haar zus Cassandra kunnen we afleiden dat ze belang hechtte aan het contact met Thomas Lefroy. Of de verschillen in sociale status of eerder de familiale plannen al dan niet tussenbeide kwamen, bestaat bij gebrek aan bewijzen, veel discussie. In ‘Becoming Jane’ komt zowel de waarheidsgetrouwe, vrijgevochten Austen aan bod alsook een geromantiseerde versie van haar ontmoetingen met Lefroy.

Jane Austen was een literair fenomeen die dankzij haar pen en de steun van haar familie ontsnapte aan de sociale druk en verwachtingen van de maatschappij en ons een onverhulde blik in de (adellijke) tijdsgeest van toen toont.

© Debby Van Linden
* Jane verloofde zich, doch brak deze snel erna af.

Bronnen:

Artikel: ‘How social media helped me to get Jane Austen on the ten pound notes’, 11 april 2015, The Gardian.

Tomalin, C. Jane Austen, a life. Vintage books, 1999.