Op zoek naar de wijze vrouw… (2)

Het zoeken naar de ‘wijze vrouw’ bleef me bij, sluimerde, zocht me op, leek dan weer ver weg doch was steeds dichterbij dan ik kon vermoeden…

Weggesneden rituelen, ontstolen informatie

Hoe meer ik de scherven van verhalen en rituelen bestudeerde alsook kritischer keek naar mijn eigen cultuur en de uitgedragen waarden naar vrouwen toe, hoe meer ik merkte dat mijn ‘schreeuw naar de wijze vrouw’ als nood en honger* werd gezien als normafwijkend. De weg gaande werd me duidelijke dat net mijn zoeken mijn grootste kracht en leidend kenmerk was.

Deze zaken vielen me op:

  • de medische wereld deelt de vrouwelijke hormonenbalans in twee fasen in: ‘menstruatie’ en ‘overgang’ met zwangerschap als ‘speciale situatie’. Tussendoor veranderen er echter meerdere zaken: rond je 35e neemt de hoeveelheid  progesteron langzamerhand af. Alle hormonen en hun ‘schommelingen’ hangen samen met ons immuumsyteem, stressverwerking, omgevingsfactoren,… Ik besloot me hierin meer te verdiepen.
  • de gehoorzaamheidscultuur werd me meer en meer duidelijk: ons wordt geleerd ‘nieuw’ en ‘innovatief’ te zijn, zich weerspiegelende in vacatureprofielen en reclames. Deze vraag naar ‘innovatie’ en ‘creativiteit’ baadt zogezegd in een cultuur voor nieuwe en vooruitstrevende ideeën.  In de praktijk zag ik  voortzetting van dezelfde ideeën, dezelfde produkten in een nieuwe verpakking. Er waren weinig plekken waar de woorden écht de praktijk ontmoetten.

Afbeeldingsresultaat voor wijze+vrouw

  • transformatiefasen: rondom me zag ik dat vrouwen rond de 30/35 à 40 jaar een gedaantewissel meemaken: ze wierpen een groot aantal beperkende normbeelden van zich af, gingen volledig voor een bepaald doel en konden zich beroepen op een pak ervaring, vergaard tijdens hun ‘jonge jaren’. Net op die leeftijd worden van de televisie onttrokken en zijn ze maatschappelijk ‘op retour’. Ik zag dat ze zich net dan onttrekken aan het normbeeld van de patriarchale maatschappij, een eigen innerlijk tempel creërende (een punt van stilte om naar het eigen leven te kijken), zelfvertrouwen ontwikkelden en versterkten. Net wanneer ze karakter begonnen te ontwikkelen, werden ze aan de kant geschoven. Hun zoeken, nu de overgangen en herkenningspunten er niet meer zijn, werd gepsychologiseerd als ‘depressie’ en ‘burn out’. Net wanneer vrouwen niet meer te manipuleren zijn, worden ze aan de kant geschoven. Waar vrouwen van elkaar gescheiden worden, kennis weggebrand is én het taboe om over ‘zwaktes’ en ‘vragen’ te praten, doet zich een leegheid, een uitholling voor.

Mijn ‘wijze vrouw’-zoeken, besefte ik, was nog maar net begonnen…

*ook gekend als ‘matrilineaire lijnen van inwijding’

De afgelopen maanden weerspiegelen een intense periode. Dank aan iedereen die links en rechts een tip, luisterend oor en/of opvang verschafte.

Bronnen:

Sölle, D. Mystiek en verzet. Ten Have b.v., Baarn, 1998.

Estés, Cl. P. De ontembare vrouw. Altamira, Haarlem, 1997.

© Debby Van Linden

Advertisements

Wakker worden…

Hij was hier nu bijna een week en het begon te wennen: het ritme, de maaltijden, de bijeenkomsten,… vooral de creatievere zaken lagen hem, daarin ervoer hij een gevoel van vrijheid… een vrijheid die hij niet kon bevatten, die groots was, die hij nog niet vaak had geproefd.

Al die nieuwe mannen om zich heen, het personeel, de dagstructuur, de nieuwe ruimten,… wat een berg informatie om te verwerken! Nu hij het gewoon werd, kreeg hij oog voor Mark, zijn kamergenoot. Een beetje rare kwiet, vond Erik. Mark leek wel altijd aan het lezen, zei niet heel veel, antwoordde wel als je hem iets vroeg, deed de activiteiten mee, doch bleef ergens een mysterie. Erik was ergens geïntrigeerd door die man: hij zat in het systeem hier en toch stond hij er ergens buiten…

Hij besloot een risico te nemen, het was een kwestie van het juiste tijdstip af te wachten. ‘s Avonds, net na het doven van het licht besloot hij het erop te wagen: ‘Euh, Mark, ‘k weet niet,… ik ben hier nu een week en tja, ik wil hier weg en tegelijkertijd wil ik hier niet weg.‘ Een stilte viel, Erik aarzelde: zou hij verder gaan, zijn twijfels verder uiten? ‘Allez, ja, de regelmaat hier, ergens doet die me deugd, maar er klopt ook iets niet. Hoe moet ik het uitleggen? En daarbuiten, tja, die wereld is het toch ook niet… ook al leren we hier hoe we daar mee om moeten gaan.‘ Het was gezegd, het was eruit. Hij lag in spanning te wachten. Niets, geen reactie. Net toen hij zich zuchtend wou omdraaien in zijn bed, klonk vanuit de overkant van de kamer: ‘En je bent hier omdat…?‘ ‘Omdat ik vastdraaide… alles om gelukkig te zijn: hardwerkende vrouw, kinderen, huishouden, zorg voor mijn grootvader, dan nog al die etentjes voor de relaties van mijn vrouw. Alles om gelukkig te zijn… en toch was ik dat niet, allez, ben ik dat niet… en daarom ben ik hier.‘ ‘Misschien ben jij niet het probleem, maar de verwachtingen.’ klonk het in het donker. ‘Verwachtingen?‘ ‘Yep, de maatschappelijke verwachtingen. Wat is een goede man volgens jou?Euh..‘ Erik moest even nadenken, ‘iemand die een vrouw heeft, kinderen en een job en steeds alles over heeft voor de mensen die hem nabij staan.‘ Een zucht bereikte hem vanaf de andere kant van de kamer. ‘Kunnen we zonder franjes praten?‘ fluisterde Mark. ‘Ja, doe maar.‘ fluisterde Erik terug. ‘Ok, recht voor de raap, hoeveel keer neemt ze je, zo per week?‘ Erik schrok van deze rechttoe-rechtaan vraag, maar voelde ergens dat de confrontatie hem deugd deed. ‘Zo’n drie keer, tja, met haar sterke dijen en bekkenbodemspieren neemt ze me, ik verdwijn dan in het onbekende en kan er pas uit als zij me los laat.‘ Wederom viel een stilte in de kamer. Plots ving Erik wat gerommel op, vervolgens hoorde hij een schuivend geluid. ‘Kijk, hier is een boek. Als je het opent en begint te lezen, wil ik dat je me belooft er enkel met mij over te praten. Enne… overdag gewoon je schema volgen. ‘s Avonds spreken we erover. Kijk niet naar de kaft, de echte titel staat binnenin.‘ Erik taste naar het hem toegeschoven boek. In de schemer van de kamer raapte hij het op en stopte het onder zijn hoofdkussen.

De volgende dag, veilig op het toilet, wrikte hij de omsluitende kaft een beetje los en las de titel: ‘De tweede sekse: feiten, mythen en geleefde werkelijkheid’ door Simon De Beauvoir.

Erik en Mark werden enkele weken later ‘ontslagen’, ze waren ‘terug in orde’. Daarna werden ze veelvuldig gezien bij het opzetten van groteske acties: samen met tienduizend andere mannen, bezetten ze het Brusselse parlement en eisten een wet én controle-orgaan op gelijk loon. Na een week kamperen en actie voeren tevens de economie platleggen, kwam de wet erdoor…

‘De omgekeerde wereld’ alias ‘Wakker worden’- geschreven in het kader van Internationale Vrouwendag.

© Debby Van Linden

De patriarchale mist rondom Maria Magdalena

‘Het is me duidelijk dat je dwars doorheen de onzin en vijandigheid die het denken en schrijven over Maria Magdalena kenmerkt, heen moet ploegen om een paar beelden, scherven en fragmenten te vinden die in de troep glinsterend oplichten.’

Mary Gordon

Ze is dé vrouw die doorheen de eeuwen in verschillende hokjes werd gestopt, qua betekenissen en invullingen werd gemanipuleerd en misbruikt: geëtiketteerd als hoer, muze, godin, predikster, mevrouw jezus, boetvaardige zondares,..Sinds de ‘Da Vinci code’ in boek- en filmvorm uitkwam, werd ze daarbovenop tot ‘de graal’, zijnde babymachine, gebombardeerd. Maria Magdalena werd ‘business’: de verkoop van boeken, het toerisme rondom pelgrimstochten in de Franse streken zoals Vézelay,… brachten veel geld in het laatje. Ze is vooral de vrouw die we willen dat ze is… Maar kunnen we een vrouw, en dan specifiek zij, doorheen onze aangeleerde ideeën ook als onafhankelijke entiteit zien? 

In handen van mannen

Paus Gregorius I besliste, niet lang na de benoeming van het christendom als staatsgodsdienst, Maria Magdalena tot boetvaardige hoer te verklaren en te stellen dat jezus bij haar zeven demonen had uitgedreven. Dertien eeuwen later, in 1969, wordt dit etiket op hetzelfde niveau als ‘niet waar’ verklaard. Wie Maria Magdalena dan wél was, wordt niet gezegd: haar identiteit wordt niet prijsgegeven. Ondertussen is het beeld van Maria Magdalena als ‘zondares’ wél in ons collectieve herinnering geplaatst en zien we op schilderijen deze vrouw op haar knieën voor de man, haar patriarchale plaats. In de ‘Da Vinci code’ draait het verhaal om deze vrouw als ‘de graal’: zouden er afstammelingen van jezus bestaan? Deze vraag als leidraad reduceert haar tot ‘mevrouw jezus’, opnieuw een identiteit die gebonden wordt aan een man, opnieuw wordt een vrouw gebruikt om stil te staan bij een man. Blijkbaar zijn het zijn kind(eren) die tellen, niet ‘haar’ en niet ‘hun’ kind(eren)…

mm.jpg

Let’s turn the tables…*

Het verhaal van de schepping waarop de kerk zich baseert vat zich kort samen: de vrouw is verantwoordelijk voor de zonde die we allen dragen, zij wordt als ‘slecht’, ‘minderwaardig’ en ‘schuldig’ gelabeld en dus noodzakelijk ‘onder controle van mannelijk gezag’ geplaatst. Dé ultieme verlosser, in de vorm van een man als autoriteit, duikt echter op en stierf in naam van al onze zonden als mensheid. Hiervoor wordt wél eeuwige dankbaarheid, aanbidding en blindheid naar dogma’s, verhalen in een boek als ‘onaantastbaar’ beschouwende en ‘respect’ naar posities verwacht. Stel dat er geen zonde bestaat? Stel dat de vrouw niet als ‘zondig’ gelabeld wordt? Dan hebben we ook geen ‘verlosser’ nodig, geen instituut dat zich hierop baseert, geen ‘duivels’ en ook geen ‘ketters’, geen absurde constructie van Maria als dienende moeder (ontdaan van alle passie en seksualiteit), en geen beeld van Maria Magdalena als lege huls voor patriarchale opvulling…

Doorheen alle hypotheses die Maria Magdalena in de bijrol houden, plaats ik haar graag in de hoofdrol**, als vrouw met een eigen identiteit. Zij kende het ‘Al’, behield haar eigen naam (waar andere vrouwen in hun naam hun relatie met hun echtgenoot aanduiden), had kennis van gnosis en wijdde jezus in, één van haar trouwe volgelingen. Bij zijn inwijdingsprocessen begeleidde ze hem, was ze noodzakelijk aanwezig: een ritueel avondmaal als voorbode van het sterven van zijn ego, zijn ‘herrijzenis’ als stap naar een nieuwe inwijding,… Zij had kennis van seksualiteit: niet in de beperkte definitie van slechts genitale activiteit, wél van ‘hiëros gamos’, van ‘passie/leven, doodgaan en wederopstaan’: speelsheid, enthousiasme, verbindende en verdiepende stilte, van hartelijkheid, assertiviteit, heilige en kwade woede en verdriet uitende, authenticiteit dragende, … al dan niet met een (seksuele) partner. Samengevat: mens zijnde. Zij was één van de zovele priesteressen van de pré-christelijke samenleving: zij had geen boodschap aan de dualistische en hiërarchische opdeling ‘goede vrouw’ (echtgenote/gelabeld als ‘privé-bezit van man’) versus ‘slechte vrouw’ (prostituée/ gelabeld als ‘publiek bezit’), had haar eigen identiteit waarbij ze deze absurde opsplitsing achter zich liet.

Heb ik het bij het rechte eind? Niet noodzakelijk. Geef ik een nieuwe invulling? Mogelijk. Is dit mijn streven? Wederom ‘mogelijk’. Ik weet wel dat alles wat over vrouwen en hun levens verborgen wordt gehouden in de ‘grote stilte’ van de geschiedenis, wijst op een grote angst voor bewustwording van vrouwen: een vrouw die weigert ‘de Ander’ te zijn…

© Debby Van Linden

* Gebaseerd op Mary Daly’s stellingname dat patriarchale verhalen vaak  omkeringen zijn van het originele.

** Door dit te doen, loop ik grote kans het gedachtegoed  ‘mannenhaatster’, feminazi’, ‘u vind vrouwen beter dan mannen’, e.d. gelabeld te krijgen: invullingen op  basis van een cultureel denken dat een vrouw niet op zichzelf een identiteit kan hebben, enkel mannen hoofdrollen kunnen vervullen en een man onder leiding van een vrouw sowieso hiërarchie betekent met de man als onderdanige.

Bronnen:

Burnstein, D. Geheimen van Maria Magdalena. Servire, Den Haag, 1995.

Daly, M. Voorbij God de vader. De Horstink, Amersfoort, 1983.

Slavenburg, J. Het evangelie van Maria Magdalena. Ankh-Hermes bv, Deventer, 1995.

Van Dijk, D. Maria Magdalena, vrouw naast jezus. Christofoor, 2012.

Van Huffelen, C. Maria Magdalena en de schijn-heiligen. Bet-Huen, 2006.

Ons herstorisch lichaam (4): de ‘bloody days’ als erf-goed

Alhoewel de gevonden informatie over de overgangsrituelen van ‘meisje naar vrouw’ me voedden, bleef ik zitten met de vraag rondom de hele taboesfeer van menstruatiebloed: ‘Waarom werd en wordt het zo ‘verketterd’? Na een paar dagen, waarbij ik het onderwerp liet ‘rusten’, viel me te binnen: ‘Omdat het een bron van kracht is!’ Met deze opflakkerende woorden, struinde ik richting ‘bibliotheek Brussel‘ en trof, na lang zoeken -eindelijk!-, ‘The wise wound’ en ‘Dochters van de maan’*. Het werd me al lezende duidelijk: bloeden was ooit een bron van ferm gerespecteerde, sacrale vrouwenkracht!

De menstruatiecyclus**, gekoppeld aan de seizoenen, maanstanden en de vrouwenfasen, werd me duidelijk:

maancyclus-maaanmeiden

Uit ‘Maanmeiden’ door C. Baard en K. Persons.

  • dag 1 tot 7: ‘maagd’/wassende maan/lente/ontkieming

Met de groei van onze eicellen, ontkiemen ook frisse ideeën. We hebben inspiratie en maken plannen.

  • dag 8 tot 15: ‘moeder’/volle maan/zomer/periode van bloei

De eicel komt vrij. We voeren onze plannen uit, zoeken actief anderen op. Op sexueel vlak zijn we ‘romantisch’ ingesteld.

  • dag 16 tot 23: ‘wijze vrouw’/ afnemende maan/ herfst/glorieus narijpen

Onze oestrogenenproduktie daalt. Ons intuïtief weten wordt scherper, we zijn ontvankelijker voor de natuur, kunst,… en kunnen meer gaan dromen. Ons reflectievermogen neemt toe en op sexueel vlak nemen we het initiatief in handen.

  • dag 23 tot 28: ‘transformerende vrouw’/donkere maan/winter/verdiepen

We bloeden en laten los, onze dromen worden rijker. We blijven intuïtief dicht bij onzelf en onze sexualiteit is rauw en zonder franjes:

Ik vroeg me een aantal zaken af:

We leven in een cultuur die ‘productiviteit’, ‘jeugdigheid’, ‘rationaliteit’ en ‘extraversie’ als hoogste goed aanziet plus de openlijk sexueel initiatiefnemende vrouw bestempelt als ‘hoerig’: de twee laatste cyclusfasen zijn duidelijk in tegenstelling tot de maatschappelijke norm. Is het toeval dat PMS zich voordoet in de voorlaatste fase en pijnlijke menstruatiekrampen in de laatste fase optreden? Wat zou er gebeuren indien de menstruatie en de kwaliteiten van de ‘herfst’ en de ‘winter’ een maatschappelijk draagvlak hadden? Waarom is de menstruatie in de geschiedenis door mannen zo gedevalueerd – van wat zijn ze zo bang (geweest)?

Zelf begon ik ideëen bijeen te sprokkelen om mijn eigen bloed(ingen) te ankeren…

© Debby Van Linden

*Boeken en andere brontitels zullen opgesomd worden in het volgende en laatste deel over menstruatie.

**Dit ‘model’ is niet bedoeld als bepalend, vastliggend of stigmatiserend en is onderhevig aan individuele factoren – de dagen zijn steeds ‘bij benadering’.