Op zoek naar de wijze vrouw… (2)

Het zoeken naar de ‘wijze vrouw’ bleef me bij, sluimerde, zocht me op, leek dan weer ver weg doch was steeds dichterbij dan ik kon vermoeden…

Weggesneden rituelen, ontstolen informatie

Hoe meer ik de scherven van verhalen en rituelen bestudeerde alsook kritischer keek naar mijn eigen cultuur en de uitgedragen waarden naar vrouwen toe, hoe meer ik merkte dat mijn ‘schreeuw naar de wijze vrouw’ als nood en honger* werd gezien als normafwijkend. De weg gaande werd me duidelijke dat net mijn zoeken mijn grootste kracht en leidend kenmerk was.

Deze zaken vielen me op:

  • de medische wereld deelt de vrouwelijke hormonenbalans in twee fasen in: ‘menstruatie’ en ‘overgang’ met zwangerschap als ‘speciale situatie’. Tussendoor veranderen er echter meerdere zaken: rond je 35e neemt de hoeveelheid  progesteron langzamerhand af. Alle hormonen en hun ‘schommelingen’ hangen samen met ons immuumsyteem, stressverwerking, omgevingsfactoren,… Ik besloot me hierin meer te verdiepen.
  • de gehoorzaamheidscultuur werd me meer en meer duidelijk: ons wordt geleerd ‘nieuw’ en ‘innovatief’ te zijn, zich weerspiegelende in vacatureprofielen en reclames. Deze vraag naar ‘innovatie’ en ‘creativiteit’ baadt zogezegd in een cultuur voor nieuwe en vooruitstrevende ideeën.  In de praktijk zag ik  voortzetting van dezelfde ideeën, dezelfde produkten in een nieuwe verpakking. Er waren weinig plekken waar de woorden écht de praktijk ontmoetten.

Afbeeldingsresultaat voor wijze+vrouw

  • transformatiefasen: rondom me zag ik dat vrouwen rond de 30/35 à 40 jaar een gedaantewissel meemaken: ze wierpen een groot aantal beperkende normbeelden van zich af, gingen volledig voor een bepaald doel en konden zich beroepen op een pak ervaring, vergaard tijdens hun ‘jonge jaren’. Net op die leeftijd worden van de televisie onttrokken en zijn ze maatschappelijk ‘op retour’. Ik zag dat ze zich net dan onttrekken aan het normbeeld van de patriarchale maatschappij, een eigen innerlijk tempel creërende (een punt van stilte om naar het eigen leven te kijken), zelfvertrouwen ontwikkelden en versterkten. Net wanneer ze karakter begonnen te ontwikkelen, werden ze aan de kant geschoven. Hun zoeken, nu de overgangen en herkenningspunten er niet meer zijn, werd gepsychologiseerd als ‘depressie’ en ‘burn out’. Net wanneer vrouwen niet meer te manipuleren zijn, worden ze aan de kant geschoven. Waar vrouwen van elkaar gescheiden worden, kennis weggebrand is én het taboe om over ‘zwaktes’ en ‘vragen’ te praten, doet zich een leegheid, een uitholling voor.

Mijn ‘wijze vrouw’-zoeken, besefte ik, was nog maar net begonnen…

*ook gekend als ‘matrilineaire lijnen van inwijding’

De afgelopen maanden weerspiegelen een intense periode. Dank aan iedereen die links en rechts een tip, luisterend oor en/of opvang verschafte.

Bronnen:

Sölle, D. Mystiek en verzet. Ten Have b.v., Baarn, 1998.

Estés, Cl. P. De ontembare vrouw. Altamira, Haarlem, 1997.

© Debby Van Linden

Advertisements

Wakker worden…

Hij was hier nu bijna een week en het begon te wennen: het ritme, de maaltijden, de bijeenkomsten,… vooral de creatievere zaken lagen hem, daarin ervoer hij een gevoel van vrijheid… een vrijheid die hij niet kon bevatten, die groots was, die hij nog niet vaak had geproefd.

Al die nieuwe mannen om zich heen, het personeel, de dagstructuur, de nieuwe ruimten,… wat een berg informatie om te verwerken! Nu hij het gewoon werd, kreeg hij oog voor Mark, zijn kamergenoot. Een beetje rare kwiet, vond Erik. Mark leek wel altijd aan het lezen, zei niet heel veel, antwoordde wel als je hem iets vroeg, deed de activiteiten mee, doch bleef ergens een mysterie. Erik was ergens geïntrigeerd door die man: hij zat in het systeem hier en toch stond hij er ergens buiten…

Hij besloot een risico te nemen, het was een kwestie van het juiste tijdstip af te wachten. ‘s Avonds, net na het doven van het licht besloot hij het erop te wagen: ‘Euh, Mark, ‘k weet niet,… ik ben hier nu een week en tja, ik wil hier weg en tegelijkertijd wil ik hier niet weg.‘ Een stilte viel, Erik aarzelde: zou hij verder gaan, zijn twijfels verder uiten? ‘Allez, ja, de regelmaat hier, ergens doet die me deugd, maar er klopt ook iets niet. Hoe moet ik het uitleggen? En daarbuiten, tja, die wereld is het toch ook niet… ook al leren we hier hoe we daar mee om moeten gaan.‘ Het was gezegd, het was eruit. Hij lag in spanning te wachten. Niets, geen reactie. Net toen hij zich zuchtend wou omdraaien in zijn bed, klonk vanuit de overkant van de kamer: ‘En je bent hier omdat…?‘ ‘Omdat ik vastdraaide… alles om gelukkig te zijn: hardwerkende vrouw, kinderen, huishouden, zorg voor mijn grootvader, dan nog al die etentjes voor de relaties van mijn vrouw. Alles om gelukkig te zijn… en toch was ik dat niet, allez, ben ik dat niet… en daarom ben ik hier.‘ ‘Misschien ben jij niet het probleem, maar de verwachtingen.’ klonk het in het donker. ‘Verwachtingen?‘ ‘Yep, de maatschappelijke verwachtingen. Wat is een goede man volgens jou?Euh..‘ Erik moest even nadenken, ‘iemand die een vrouw heeft, kinderen en een job en steeds alles over heeft voor de mensen die hem nabij staan.‘ Een zucht bereikte hem vanaf de andere kant van de kamer. ‘Kunnen we zonder franjes praten?‘ fluisterde Mark. ‘Ja, doe maar.‘ fluisterde Erik terug. ‘Ok, recht voor de raap, hoeveel keer neemt ze je, zo per week?‘ Erik schrok van deze rechttoe-rechtaan vraag, maar voelde ergens dat de confrontatie hem deugd deed. ‘Zo’n drie keer, tja, met haar sterke dijen en bekkenbodemspieren neemt ze me, ik verdwijn dan in het onbekende en kan er pas uit als zij me los laat.‘ Wederom viel een stilte in de kamer. Plots ving Erik wat gerommel op, vervolgens hoorde hij een schuivend geluid. ‘Kijk, hier is een boek. Als je het opent en begint te lezen, wil ik dat je me belooft er enkel met mij over te praten. Enne… overdag gewoon je schema volgen. ‘s Avonds spreken we erover. Kijk niet naar de kaft, de echte titel staat binnenin.‘ Erik taste naar het hem toegeschoven boek. In de schemer van de kamer raapte hij het op en stopte het onder zijn hoofdkussen.

De volgende dag, veilig op het toilet, wrikte hij de omsluitende kaft een beetje los en las de titel: ‘De tweede sekse: feiten, mythen en geleefde werkelijkheid’ door Simon De Beauvoir.

Erik en Mark werden enkele weken later ‘ontslagen’, ze waren ‘terug in orde’. Daarna werden ze veelvuldig gezien bij het opzetten van groteske acties: samen met tienduizend andere mannen, bezetten ze het Brusselse parlement en eisten een wet én controle-orgaan op gelijk loon. Na een week kamperen en actie voeren tevens de economie platleggen, kwam de wet erdoor…

‘De omgekeerde wereld’ alias ‘Wakker worden’- geschreven in het kader van Internationale Vrouwendag.

© Debby Van Linden

Herstorisch rolmodel: Jane Austen, eigenzinnig schrijfster

Ze is het meest bekend door de verfilming van ‘Pride en Prejudice’ (‘Trots en vooroordeel’) en ‘Sense and sensibility’, doch achter de schijnbare idyllische en romantische verhalen geschreven door Jane Austen schuilt een eigen-zin-nige vrouw die een eigen-wijze keuze maakte in een wereld die het pad voor vrouwen al had uitgestippeld…

Herstorische achtergrond

Austen (1775-1817) werd geboren in een welgestelde familie en had een passie voor lezen en schrijven. Vanaf haar tienertijd begon ze te schrijven. Tussen 1811 en 1816 schreef ze vier werken: ‘Emma‘, ‘Sense and sensibility‘, ‘Mansfield Park‘ en ‘Pride and prejudice‘. Hiermee behaalde ze groot succes, zij het onder anoniem auteurschap. Jane kon rekenen op de steun van haar familie: vooral met haar zus Cassandra, tevens een uitstekend schilderes, had ze een sterke band.

Jane_Austen_coloured_version

Jane Austen, naar een portret geschilderd door haar zus Cassandra.

Janes laatste twee romans werden kort na haar overlijden gepubliceerd, nl. ‘Northanger Abbey‘ en ‘Persuasion‘. In schrijfstijl was Jane een vernieuwer: ze gebruikte de indirecte rede, getuigt van realisme in haar woorden en levert commentaar op de sociale constructies die haar omringden. Het huwelijk als brenger van sociale status en economische veiligheid voor de vrouw werd door Jane Austen komisch tot ironisch op de korrel genomen. Ze bestudeerde haar eigen milieu grondig en kon er tegelijkertijd deel van uitmaken: een houding die we nu ‘participerende observatie’ zouden noemen. Eén van haar zes broers, Henry, zorgde via zijn connecties voor de uitgave van haar werken.

seven_novels1

Recente, prachtige uitgave van haar bekendste werken.

Jane, alsook haar zus, gingen hun eigen weg en kozen niet voor het ‘veilige’ huwelijk*, grondig beseffende dat dat het einde van hun creatieve leven zou betekenen. Vanaf het moment dat haar werk vlot over de toonbank ging, koos Jane voor een meer teruggetrokken leven.

Emmajaneausten

Austen vandaag

Jane Austen behoort tot hét literaire Britse canon en haar boeken verkopen als zoete broodjes. Toch, net als bij vele andere herstorische vrouwen van formaat, werd haar erfgoed niet erkend op brede schaal in Engeland. Caroline Criado-Perez bracht daar verandering in: samen met een aantal andere vrouwen protesteerde ze tegen het feit dat op de achterkant van de Britse ponden geen markante vrouw voorkomt in vergelijking met het overaanbod aan mannen – dit met uitzondering van de Queen op de voorkant van de biljetten. De actiegroep haalde, door gebruik van sociale media, een petitie en ondanks een eerste felle tegenkanting van de bank van Engeland, succes: vanaf 2017 zal Jane Austen prijken op de achterkant van de briefjes van vijf pond.

British £10 banknote showing Jane Austen

Het toekomstige 10 pondbriefje met Jane Austen portret, Jane al schrijvend en de woorden van één van haar personages die ook refereren naar haar liefde voor boeken.

Janes liefdesleven staat bij tijden meer in de belangstelling dan haar schrijftalent. Uit de overgebleven correspondentie met haar zus Cassandra kunnen we afleiden dat ze belang hechtte aan het contact met Thomas Lefroy. Of de verschillen in sociale status of eerder de familiale plannen al dan niet tussenbeide kwamen, bestaat bij gebrek aan bewijzen, veel discussie. In ‘Becoming Jane’ komt zowel de waarheidsgetrouwe, vrijgevochten Austen aan bod alsook een geromantiseerde versie van haar ontmoetingen met Lefroy.

Jane Austen was een literair fenomeen die dankzij haar pen en de steun van haar familie ontsnapte aan de sociale druk en verwachtingen van de maatschappij en ons een onverhulde blik in de (adellijke) tijdsgeest van toen toont.

© Debby Van Linden
* Jane verloofde zich, doch brak deze snel erna af.

Bronnen:

Artikel: ‘How social media helped me to get Jane Austen on the ten pound notes’, 11 april 2015, The Gardian.

Tomalin, C. Jane Austen, a life. Vintage books, 1999.

La Befana: herstorische legende – herstorical legend

(In English: croll down, please.)

Vandaag is het in Italië ‘La Befana’, een dag waarnaar vooral kinderen uitkijken: afhankelijk van hun gedrag zal La Befana hen belonen met een bepaald soort snoep: gekleurd zoet voor de ‘brave’ kinderen en ‘kool’ voor de ‘stoute’ kinderen.

labefanabeeldjekerstboom

La Befana is duidelijk een verhaal en feestdag afkomstig vanuit de voorchristelijke religies, gemengd met de christelijke religie en ‘aangepast’ aan het denken over een vrouw als figuur die gevierd wordt. La Befana wordt, afhankelijk van de legende die je leest, ofwel een ‘goede vrouw’ ofwel een ‘slechte vrouw/heks’: in de ‘goede versie’ wordt ze een oude, lieve en naïeve vrouw genoemd die met haar enorme geheugen alle fratsen en goede daden van kinderen kan onthouden en hen in overeenstemming hiermee beloont of bestraft. Kijken we naar de andere legenden, merken we een gefrustreerde, lelijke en domme vrouw die door haar weinige verstand nu elk kind voor de ‘redder’ aanziet en snoep brengt.

La-Befanavoordehaard

La Befana raadpleegt haar boek alvorens naar het volgende huis te vliegen.

Hierbij leggen we het dualisme aan de kant en kiezen we voor de ‘derde weg’*: die elementen die van La Befana een toffe, wijze vrouw maken. La Befana vraagt aan kinderen om de avond van vijf januari een glas wijn en een kleine hoeveelheid voedsel klaar te zetten. Als wedergift, rekening houdende met hun gedrag, legt ze snoep neer: gekleurd zoet met een paar kleine blokjes ‘kool’ (zwart snoep, vaak met anijssmaak), daar niet iedereen perfect ‘braaf’ is. Opblijven en door het sleutelgat loeren om La Befana te zien, zal je niet lukken: ze komt dan heel stil achter je en tikt je met haar bezemsteel aan zodat je opschrikt en snel naar je slaapkamer rent. Alvorens ze het huis verlaat, veegt ze alle sporen van haar komst weg, op het snoep na.

babajaya

De ‘Baba Yaga’ uit het sprookje ‘Vasalisa’ (Rusland)

Bij bestudering van de legendes van deze Italiaanse vrouw, viel me de overeenkomst met de legende van de Russische ‘Baba Jaya’ (een heks die, in het bos wonende, rondvliegt) alsook met de heks uit ‘Hans en Grietjes’ op én is de vergelijking met ‘Vrouw Holle’ niet veraf.

Felice La Befana!

*De ‘derde weg’ is ontleent aan de wijze vrouwen, begijnen genoemd. In ‘denken’ betekent het niet gaan voor het dualistische ‘goed’ (de eerste weg of keuze), alsook niet voor ‘slecht’ (de tweede weg of keuze), wel voor de ‘derde weg’: een gezond en voedend beeld.

Today in Italy people celbrate ‘La Befana’. Especially children are looking forward to this day because, depending on their conduct, they will get certain candies: coloured candy fot ‘the good children’ and ‘black candy’ for the ‘bad children’.

labefanabeeldjekerstboom

La Befana is clearly a story and a day to celebrate coming from prechristian times, mixed with christian elements and in the legend of this woman the roots of our present cultural thinking  is found. Depending on the legend you’re reading La Befana appaers to be a ‘good woman’- meaning being naïve, old and sweet and with a lasting memory to know all the conduct of children so she can reward them comparing to that – or a ‘bad witch’ – a frustrated, ugly and stupid woman who thinks every child is the newborn jesus and brings them candies.

La-Befanavoordehaard

La Befana takes a short break and looks up where she needs to go next.

Now, those stories are a feature of dualistic thinking, let’s put that aside and make room for ‘the third road’*: let’s get collect all those element that make La Befana a wise and funny woman. She asks children to prepare a glas of wine and some food for her on the fifth of January. As a return, depending on their conduct, she will bring candies: coloured candies with a few black ones, because not everybody is perfectly ‘good’.

Now, if you want to stay up all night and try to get a glimpse of La Befana, she will know this: very silently she will tap you with her broom so you quickly go to your room. Before flying to the next house, La Befana will sweep away all the tracks of her visit.

babajaya

Lady ‘Baba Yaga’ from the fairy tale ‘Vasalisa’ (Russia)

Studying the legends of this Italian woman I noticed the similarities with the Russian woman called ‘Baba Yaga’ (a witch who flies around and lives in the woods) and with the with of ‘Hansel and Gretel’ and also with ‘Mother Hilda’.

Felice La Befana!

*I learned this thinking from the beguines: as ‘good’ is the first road and ‘bad’ the second (both unrealistic), we choose the ‘third road’ to make a story that is nurturing our souls as a women.

© Debby Van Linden

Herstorisch rolmodel: Maria van Alexandrië, ‘au bain Marie’ achterhaald – Herstorical role model: Mary of Alexandria: the story behind ‘au bain Marie’

(In English: scroll down, please.)

De kans is groot dat u tijdens deze feestdagenperiode de uitvinding van een een markante vrouw gebruikt: als u bijvoorbeeld uw chocolade voor een dessert à la ‘au bain marie’ smelt, hanteert u de alchemistische methode van Maria van Alexandrië. ‘In bad met Marie’ gaan zal vanaf nu niet meer hetzelfde zijn…

Herstorische achtergrond

Maria van Alexandrië, ook wel ‘Maria, de Jodin’ of ‘Maria, Profetessa’ genoemd, leefde rond de eeuwwisseling te Alexandrië – hét kenniscentrum* bij uitstek in deze tijdsperiode.

marie-la-Juive

Maria van Alexandrië toont haar uitvinding.

Maria was een intelligente vrouw met een passie voor chemie en alchemie** en een hart voor studie en wetenschap: zij ontdekte de methode om de temperatuur van vloeistoffen constant te houden tot net geen 100°C (‘au bain marie’), vond het destilleervat uit en construeerde het vervolgens én zette het terugvloeingsmechanisme voor de verdeling van metalen op poten.

three-armed-still-of-mary-the-jewess-cleaned

Het drie-armig destilleerproces van Maria.

Als geleerde zet Maria haar eigen Alchemistische School op te Alexandrië, doceert er en schrijft vervolgens haar uitvindingen en alchemistische conclusies neer. Eén van de bekendste teksten in dit boek genaamd ‘Maria Practica’ luidt ‘De dialoog tussen Maria en Aros over het magisterium van Hermes’.

En erna…

De teksten en uitvindingen van Maria worden na haar overlijden veelvuldig gebruikt als basis voor nieuwe ontdekkingen. De geleerde Arnaldus de Villa Nova (een 14e eeuwse arts, alchemist en filosoof) erkende haar techniek en introduceerde de benaming ‘au bain Marie’.

Maria van Alexandrië toont ons een voorbeeld van veelzijdige intelligentie op het vlak van de bestudering van MATERie, de ‘moeder van alle dingen’…

* In deze vroege tijdsperiode kregen wetenschappers volop kansen, ongeacht het geslacht.

**alchemie heeft, in onze dualistische maatschappij, twee betekenissen: enerzijds wetenschappelijk verwijst het naar ‘scheikunde: het bestuderen van de materie’ (een voorloper van chemie), anderzijds: op spiritueel gebied verwijst het naar het bestuderen van innerlijk processen, ook wel ‘gnosis’ (‘kennis van het Zelf’ genoemd). Ten tijde van Maria zou deze opsplitsing waarschijnlijk onbestaande zijn geweest: materie en geest werden als één gezien.

Bronnen:

Fransen, L. Het evangelie van Isis. Uitgeverij Ankh-Hermes bv, Deventer, 2007.

Shearer, B.S. Notable Women in the Psysical Sciences: A Biographical Dictionary. Greenwood Press, 1997.

Chances are big you’re using this Christmas holiday an invention of an intelligent lady: if you use chocolate for a dessert, melted the way ‘au bain Marie’ you’re using an alchemistic method found by Mary of Alexandrie. You’re bathing moment with Mary will never be the same…

Herstorical background

Mary of Alexandria, also known as ‘Mary, the Jewish’ or ‘Mary, Propfetess’, lives around the second century in Alexandria – thé center of knowledge* around that time.

marie-la-Juive

Maria van Alexandrië shows het invention

Maria was an intelligent woman with a pasion for chemistry and alchemy** and had a heart for study and science: she discoverd a method to keep the temperature of fluids on the same level, not reaching 100°C (‘au bain marie’), discovered the retord and constructed one.

three-armed-still-of-mary-the-jewess-cleaned

The three-armed destillation proces of Mary.

As a scientist she build her own school named Alchimistic School in Alexandria, gives lessons there and wrote her book called ‘Maria Practica’. The most famous text has the titel: The dialog between Mary and Aros about the magistrum of Hermes’.

And after…

After het dead, the texts and conclusions of Mary are used a basic ground for other research. It was Arnaldus de Villa Nova, a 14th century scientist specialised in alchemy, medicine and filosophy, who aknowleged her intelligence and introduced her chemist discovery as ‘a bain Marie’.

Mary of Alexandria shows us an example of broad intelligence on the science of MATter, ‘the mother of all things’…

* In  this early century in Alexandria scientist got lots of opportunities, their gender was of no importance for this work. 

**alchemy has, in our dualistic society, two meanings: first, if refers to ‘chemistry, the study of matter’, on the other hand if refers to a spiritual proces, also called ‘gnostic knowing’ (the knowlegde of the Self). During the timeframe Mary lived, this division was probably not (so) splitted.

Sources:

Fransen, L. Het evangelie van Isis. Uitgeverij Ankh-Hermes bv, Deventer, 2007.

Shearer, B.S. Notable Women in the Psysical Sciences: A Biographical Dictionary. Greenwood Press, 1997.

De patriarchale mist rondom Maria Magdalena

‘Het is me duidelijk dat je dwars doorheen de onzin en vijandigheid die het denken en schrijven over Maria Magdalena kenmerkt, heen moet ploegen om een paar beelden, scherven en fragmenten te vinden die in de troep glinsterend oplichten.’

Mary Gordon

Ze is dé vrouw die doorheen de eeuwen in verschillende hokjes werd gestopt, qua betekenissen en invullingen werd gemanipuleerd en misbruikt: geëtiketteerd als hoer, muze, godin, predikster, mevrouw jezus, boetvaardige zondares,..Sinds de ‘Da Vinci code’ in boek- en filmvorm uitkwam, werd ze daarbovenop tot ‘de graal’, zijnde babymachine, gebombardeerd. Maria Magdalena werd ‘business’: de verkoop van boeken, het toerisme rondom pelgrimstochten in de Franse streken zoals Vézelay,… brachten veel geld in het laatje. Ze is vooral de vrouw die we willen dat ze is… Maar kunnen we een vrouw, en dan specifiek zij, doorheen onze aangeleerde ideeën ook als onafhankelijke entiteit zien? 

In handen van mannen

Paus Gregorius I besliste, niet lang na de benoeming van het christendom als staatsgodsdienst, Maria Magdalena tot boetvaardige hoer te verklaren en te stellen dat jezus bij haar zeven demonen had uitgedreven. Dertien eeuwen later, in 1969, wordt dit etiket op hetzelfde niveau als ‘niet waar’ verklaard. Wie Maria Magdalena dan wél was, wordt niet gezegd: haar identiteit wordt niet prijsgegeven. Ondertussen is het beeld van Maria Magdalena als ‘zondares’ wél in ons collectieve herinnering geplaatst en zien we op schilderijen deze vrouw op haar knieën voor de man, haar patriarchale plaats. In de ‘Da Vinci code’ draait het verhaal om deze vrouw als ‘de graal’: zouden er afstammelingen van jezus bestaan? Deze vraag als leidraad reduceert haar tot ‘mevrouw jezus’, opnieuw een identiteit die gebonden wordt aan een man, opnieuw wordt een vrouw gebruikt om stil te staan bij een man. Blijkbaar zijn het zijn kind(eren) die tellen, niet ‘haar’ en niet ‘hun’ kind(eren)…

mm.jpg

Let’s turn the tables…*

Het verhaal van de schepping waarop de kerk zich baseert vat zich kort samen: de vrouw is verantwoordelijk voor de zonde die we allen dragen, zij wordt als ‘slecht’, ‘minderwaardig’ en ‘schuldig’ gelabeld en dus noodzakelijk ‘onder controle van mannelijk gezag’ geplaatst. Dé ultieme verlosser, in de vorm van een man als autoriteit, duikt echter op en stierf in naam van al onze zonden als mensheid. Hiervoor wordt wél eeuwige dankbaarheid, aanbidding en blindheid naar dogma’s, verhalen in een boek als ‘onaantastbaar’ beschouwende en ‘respect’ naar posities verwacht. Stel dat er geen zonde bestaat? Stel dat de vrouw niet als ‘zondig’ gelabeld wordt? Dan hebben we ook geen ‘verlosser’ nodig, geen instituut dat zich hierop baseert, geen ‘duivels’ en ook geen ‘ketters’, geen absurde constructie van Maria als dienende moeder (ontdaan van alle passie en seksualiteit), en geen beeld van Maria Magdalena als lege huls voor patriarchale opvulling…

Doorheen alle hypotheses die Maria Magdalena in de bijrol houden, plaats ik haar graag in de hoofdrol**, als vrouw met een eigen identiteit. Zij kende het ‘Al’, behield haar eigen naam (waar andere vrouwen in hun naam hun relatie met hun echtgenoot aanduiden), had kennis van gnosis en wijdde jezus in, één van haar trouwe volgelingen. Bij zijn inwijdingsprocessen begeleidde ze hem, was ze noodzakelijk aanwezig: een ritueel avondmaal als voorbode van het sterven van zijn ego, zijn ‘herrijzenis’ als stap naar een nieuwe inwijding,… Zij had kennis van seksualiteit: niet in de beperkte definitie van slechts genitale activiteit, wél van ‘hiëros gamos’, van ‘passie/leven, doodgaan en wederopstaan’: speelsheid, enthousiasme, verbindende en verdiepende stilte, van hartelijkheid, assertiviteit, heilige en kwade woede en verdriet uitende, authenticiteit dragende, … al dan niet met een (seksuele) partner. Samengevat: mens zijnde. Zij was één van de zovele priesteressen van de pré-christelijke samenleving: zij had geen boodschap aan de dualistische en hiërarchische opdeling ‘goede vrouw’ (echtgenote/gelabeld als ‘privé-bezit van man’) versus ‘slechte vrouw’ (prostituée/ gelabeld als ‘publiek bezit’), had haar eigen identiteit waarbij ze deze absurde opsplitsing achter zich liet.

Heb ik het bij het rechte eind? Niet noodzakelijk. Geef ik een nieuwe invulling? Mogelijk. Is dit mijn streven? Wederom ‘mogelijk’. Ik weet wel dat alles wat over vrouwen en hun levens verborgen wordt gehouden in de ‘grote stilte’ van de geschiedenis, wijst op een grote angst voor bewustwording van vrouwen: een vrouw die weigert ‘de Ander’ te zijn…

© Debby Van Linden

* Gebaseerd op Mary Daly’s stellingname dat patriarchale verhalen vaak  omkeringen zijn van het originele.

** Door dit te doen, loop ik grote kans het gedachtegoed  ‘mannenhaatster’, feminazi’, ‘u vind vrouwen beter dan mannen’, e.d. gelabeld te krijgen: invullingen op  basis van een cultureel denken dat een vrouw niet op zichzelf een identiteit kan hebben, enkel mannen hoofdrollen kunnen vervullen en een man onder leiding van een vrouw sowieso hiërarchie betekent met de man als onderdanige.

Bronnen:

Burnstein, D. Geheimen van Maria Magdalena. Servire, Den Haag, 1995.

Daly, M. Voorbij God de vader. De Horstink, Amersfoort, 1983.

Slavenburg, J. Het evangelie van Maria Magdalena. Ankh-Hermes bv, Deventer, 1995.

Van Dijk, D. Maria Magdalena, vrouw naast jezus. Christofoor, 2012.

Van Huffelen, C. Maria Magdalena en de schijn-heiligen. Bet-Huen, 2006.

Herstorisch rolmodel: ‘Pippi Langkous’ – Astrid Lindgren

Op haar guitige, vrolijke en non-conformistische manier beleefde ze avonturen in haar Villa Kakelbond, het dorp of in Taka-Tuka land. Met haar paard ‘Witje’, haar aapje ‘meneer Nilsson’ en de buurkinderen Anika en Tommy ging ze kamperen, bakte ze koekjes (met het deeg op de vloer), schakelde ze boeven uit (als sterkste meisje van de wereld), praatte ze met haar overleden moeder in het bos, ging ze naar de kermis en vierde ze haar verjaardag op haar eigenzinnige manier.

pippipaard

Rolmodel Pippi

Pippi-langkous-kinderfilmpje-small

De gedubte TV-avonturen van Pippi waren een verademing in het aanbod van klassieke, brave ‘verhalen voor kinderen’ – en dan specifiek voor meisjes: hier stond een zelfstandige negenjarige centraal die de regels aan haar te grote (heksen)schoenen lapte. Pippi staat voor mij voor eigenwijze meisjeskracht – voor zowel de ‘kleine’ als ‘grote’- en voor het bewaren en uiten van ‘prettig gestoorde’ buien als remedie tegen al die ‘serieusheid’ in de wereld.

Astrid Lindgren (1907 – 2002)

Lindgren was van kleins af aan een ‘boekenbeest’ – ze las de bibliotheek bij elkaar- , tevens schreef ze in haar jeugd okkasioneel een verhaal voor de lokale krant. Ze begon pas ‘echt’ te schrijven toen haar zieke dochtertje om een verhaal vroeg over -ze floepte er iets uit- Pippi langkous: Lindgren verzon en vertelde en schreef als kado voor de tiende verjaardag van haar dochter Pippi’s verhalen neer… na een prijs te winnen met het manuscript, was ze officieel als schrijfster gelanceerd.

pippiboek

Na de avonturen van Pippi volgden nog een twintigtal boeken, telkens met één of twee ‘durvers’ (zowel meisjes als jongens) in de hoofdrol – bv. ‘Lotta uit de Kabaalstraat’ en ‘de gebroeders Leeuwenhart’. Deze vrouw behaalde talloze prijzen en bekroningen voor haar werk (o.a. de Zweedse staatsprijs voor literatuur).

Astrid Lindgren en Karin Nilsson : tijdens opnames betekende Lindgren's gezelschap veel voor 'Pippi'.

Astrid Lindgren en Karin Nilsson : tijdens opnames betekende Lindgren’s gezelschap veel voor ‘Pippi’.

Haar werken werden vertaald in meer dan 90 talen en in totaal zullen meer dan 100 miljoen exemplaren van haar hand de deur uitgaan. Lindgren stond bekend als ‘geen blad voor de mond nemende’, zowel in interviews, haar persoonlijke leven als haar werk als journaliste – zo was ze politiek actief in het opkomen voor kinderrechten en dierenwelzijn. Ze beschouwde kinderen als individuen die ook met thema’s zoals ‘verdriet’, ‘het kwaad’ en ‘de dood’ te maken krijgen en als zodanig daarover ook willen lezen. Ze deed de uitspraak te schrijven voor ‘het kind in haarzelf’. Lindgren’s originele manuscripten bevinden zich in de bibliotheek van Stockholm en werden in 2005 erkend als Werelderfgoed.

© Debby Van Linden

Bron: Lindgren, P. (2009). Pippi Langkous. Uitgeverij Ploegsma, Amsterdam.

http://www.astridlindgren.se