‘Hidden figures’: ‘erased women’?

Katherine Johnson (1918), Dorothy Vaughan (1910-2008) en Mary Jackson (1921-2005): deze drie vrouwen staan centraal in de film ‘Hidden figures’. Johnson, uit de groep zwarte vrouwen onder leiding van Vaughan, neemt als wiskundig genie de berekeningen voor de trajectanalyses voor de eerste menselijke ruimtevlucht in mei 1961 op zich. Het meest bekend wordt ze als ze, op vraag van astronaut John Glenn de controleberekeningen van de computer aan de hand van haar eigen intelligentie en een rekenmachine nakijkt ter lancering van de orbitale vlucht om de aarde. Voor haar onmisbare prestaties kreeg ze de ‘Medal of Freedom’ uit handen van voormalig president Obama. In ‘Hidden figures’ wordt haar topbijdrage ruim naar voren geschoven.

Dorothy Vaughan schoof niet enkel Katherine naar voren, zelf was ze de eerste vrouwelijk Afro-amerikaanse leidinggevende bij de NASA. Haar groep bevatte bij aanvang enkel zwarte, vrouwelijk onderzoeksters. Ze stimuleerde elk teamlid en onderhandelde met andere afdelingen voor loonsverhoging en promotie voor elk al dan niet tijdelijk overgeplaatst groepslid. Zelf was ze de NASA-experte in de FORTRAN-materie, een computerprogrammeertaal. Jackson werkte als wiskundige in de groep van Vaughan. Als ze bij het team onder leiding van Kazimierz Czarnecki komt ter onderzoek naar de constructie van windtunnels, moedigt hij haar aan extra lessen te nemen en zo de titel van ingenieur te krijgen. Als zwarte vrouw heeft ze echter de toelating van haar stad nodig. Jackson verkreeg de toestemming van Hampton, vervoegde de ‘witte-mannen’ avondlessen, behaalde haar titel in 1958 en werd zo NASA’s eerste vrouwelijke, zwarte ingenieur.

‘Hidden Figures’ toont de realiteit waar de wetenschapsters mee te maken krijgen: seksisme, racisme en de normgeving van de blanke, tot de middenklasse behorende man.

Alhoewel deze film een sterk bijdrage en eerbetoon vormt aan de erkenning van deze vrouwen, blijft de vraag waarom we over hen nu pas iets te weten komen. Het reguliere onderwijs en haar geschiedenisboeken blijven ver achter op de realiteit. Zijn deze vrouwen echt ‘verborgen’ of zijn ze uit de algemene geschiedenis gewist?* Had de film niet beter ‘Erased Figures’ genoemd?

*Bij de NASA zelf zijn vrouwen wel erkend en ruim bekend, net als, bij de Amerikaanse Defensie, voorgangster Ada Byron.

Bron:

film ‘Hidden Figures’

https://www.nasa.gov/modernfigures

Advertisements

De Flappers: vrouwen fladderen naar vrijheid in 1920

Emancipatie van de vrouw enkel in de eerste en tweede feministische golf? Geloof het niet: revolutie, klein of groot, is van alle tijden,… maak kennis met ‘De Flappers’, vrouwen die ‘onbeleefd’ waren én hun sporen nalieten op mode- en make-upstijl. Hun verhaal is echter, zoals zo vaak, weinig bekend…

Tijdsperiode

Na het einde van de Eerste Wereldoorlog, rond 1920, breekt in Amerika een periode van verandering aan voor vrouwen: tijdens de oorlog hadden ze én werk én een inkomen én begonnen ze kortere rokken te dragen: deze identiteitsvormende vrijheden gaven ze niet zomaar af. Ze verwierven stemrecht, gingen naar de universiteit, behielden hun werk, namen actief de bestuurdersplaats van de auto in en bouwden een nieuwe levens- en kledingstijl uit: maak kennis met de Flappers…

Levensstijl en klederdracht

Deze vooral jonge vrouwen gingen in tegen de normen van ‘een fatsoenlijke vrouw’:het Victoriaanse model schreef ‘damesgedrag’ en ‘dameskledij’ voor, beter bekend als het patriarchale beeld van de zedige, non-seksuele en in een corset gestoken vrouw met opgestoken lokken die zich van top tot teen bedekt alsook nooit haar mond roert en als grootste droom heeft kinderen op te voeden. De Flappers eigenden zich gebruiken en een uiterlijk toe dat in de ogen van de tijdsgeest ‘ongehoord’, ‘ongezien’ en ‘onbeleefd’ was. Hun kledij toonde hun enkels, onderbenen en knieën, ze rookten, dronken, dansten breed en voluit in jazz-clubs en geneerden zich geen moment hierom. Ze vierden hun seksuele vrijheid door zelf op mannen af te stappen in plaats van ‘tot het huwelijksbed te wachten’*.

women_in_the_1920s_-_flat_rock_org

Flappers: herkenbaar aan hun benentonende rokken, lage heuplijn in hun jurkmodel en de geflapte of helmvormige hoed.

Naast de typische kledingstijl, vanuit de Verenigde Staten overwaaiende naar Europa, hadden deze vrije vrouwen een nieuwe haar-en make-upstijl op poten gezet: een korte bob (klassiek of warrig), zwaar aangezette ogen boven dunne wenkbrauwen en even dunne lippen. De vooroorlogse uitvinding van mascara, rouge en andere make-upprodukten vond een (commerciële) uitweg via hen en beroemde filmactrices zoals Clara Bow, Marie Prevost en Josephine Baker.

claraBow

Actrice Clara Bow in de film ‘Rough Hose Rosie’ (1927) met het typische Flapper-uiterlijk.

De Flappers bouwden een eigen taal uit (met bv.’handcuff’ -‘handboei’- als ‘slang’ voor een verlovingsring) en hadden een eigen tijdschrift: ‘The Flapper’.

Flapper-knees

Scan uit het ‘Flapper’-tijdschrift waarin duidelijk wordt dat mannen problemen hadden met vrouwen die hun knieën toonden.

Coco Chanel integreerde de Flapper-kenmerken in haar kledij en werd beroemd vanwege het op de markt brengen van de ‘chemise’, een losse jurk naar aangepast ontwerp van Madeleine Vionnet, waarin vrouwen stijl en ruimte hadden om in te dansen (de Charleston was toen ‘het van het’).

De kiem en ontwikkeling van het woord ‘Flapper’ blijft gehuld in de mist. Bij het reeds in gebruik zijn van de naam, claimde F. Fox Fitzgerald, man van beroemde schrijfster Zelda Fitzgerald, haar tot ‘eerste, Amerikaanse Flapper’, alweer een man die zich de levensstijl van vrouwen tracht toe te eigenen. De Flappers ‘verdwenen’ door het aanbreken van een nieuwe economische crisis, de Wall Street Crash.

*Dit gedrag werd door de patriarchale bril als ‘prostitutie’ gezien. Het figuurtje ‘Betty Boop’ is op basis van deze mannelijke ‘Flapper’-interpretatie ontworpen.

© Debby Van Linden

Gourley, Kathleen (2007). Flappers and the New American Woman: Perceptions of Women from 1918 Through the 1920s. Twenty-First Century Books, Minneapolis, USA.