Herstorisch rolmodel: Hypathia van Alexandrië (ca. 351/370-415)

Ze was bekend als politiek raadgeefster, filosofe*, wiskundige en astrome in Alexandrië (Egypte), gaf les in deze laatse vakken en werd schoolhoofd in het jaar 400. Haar passies waren lesgeven en onderzoek doen waarbij ze o.a. ontdekte dat planeten zich in een ellipsvormige baan voortbewegen**. Hypathia van Alexandrie was een markante vrouw met aanzien.

Portret van hoe Hypathia er vermoedelijk zou uitgezien hebben.

Portret van hoe Hypathia er vermoedelijk zou uitgezien hebben.

Herstorische geschiedenis

Hypathia groeide op tussen de boeken en de wetenschap, dit vooral onder invloed van haar vader – over haar moeder is niets bekend. Haar liefde voor ‘het denken’ staat zo centraal dat ze haar leven hieraan wijdt. Ze onderwijst een grote groep van jonge mannen die lange afstanden afleggen om bij haar les te volgen – hierbij maakt ze geen onderscheid naar religieuze ingesteldheid van haar studenten. Daarnaast correspondeert ze met machthebbers en schrijft ze, samen met andere geleerden van haar tijd, ettelijke boeken o.a. ‘On the conics of Appollonius‘. Haar werken zullen later door Newton, Descartes en Leibniz als basis gebruikt worden voor hun theoriëen.

hypathialesgeven

Tijdens haar laatste levensjaren woedt in haar stad een heftige strijd tussen de opkomende christelijke godsdienst en de ‘oude’ leer. De spanningen tussen deze religies uiten zich op politiek vak in een langdurig conflict tussen Orester, de gouverneur en Cyril, de bisschop. Tenslotte wordt Hypathia het doelwit in deze vete: wetende dat Orester haar regelmatig om raad vraagt, beschuldigd Cyril haar ervan Orester zodanig te bespelen dat de strijd tussen de mannen blijft voortbestaan. Gevolg: Hypathia wordt beschuldigd van hekserij, opgepakt en vermoord.

De legende en de film

Bepaalde auteurs poneren dat Hypathia’s faam is blijven voortbestaan, doch ‘verpakt’ in christelijke vorm in de legende van de heilige Catharina van Alexandrië. Catharina behoort tot de groep van de eerste zeven christelijke, vrouwelijke heiligen.

Uit 'Agora': de film begint met Hypathia die lesgeeft over de zwaartekracht

Uit ‘Agora’: de film begint met Hypathia die lesgeeft over de zwaartekracht.

Indien je de martelaarschapselementen uit haar legende aan de kant legt – nogal typerend voor heiligen in die periode-, blijft over: ‘zeer intelligente vrouw met een uniek redeneersvermogen die een groep mannen overtuigde van haar zienswijze’ en ‘patrones van de filosofie’.

Het verhaal van Hypathia werd verfilmd onder de titel ‘Agora‘. Rachel Weisz zet daarin de laatste jaren van Hypathia op daadkrachtige en bedreven manier neer.

* Hypathia kende de werken van o.a. Plato en af tevens les hierin.

**Zo’n 1200 jaar later zal deze ‘ontdekking’ opnieuw gebeuren door Johannes Kepler en aan hem toegeschreven worden terwijl Hypathia hem en haar tijd ver vooruit was.

Bronnen:

Ceton, C. (2012). Vrouwelijke filosofen. Uitgeverij Atlas.

Van Hoecke, S. (2013) Hypathia van Alexandrië, een receptiegeschiedenis. Eindwerk Universiteit Gent, fac. Letteren en Wijsbegeerte.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s