Vakantie!

Herstorisch erf-goed piept er even tussenuit voor een welverdiende vakantie!

pippiopreis

Tot binnenkort voor meer vrouwenkracht!

Advertisements

Herstorisch rolmodel: Isabel Allende (1942)

Als Chileens-Amerikaanse schrijfster heeft ze zo’n 25 boeken op haar naam staan, deze worden vanuit het Spaans in 30 talen uitgegeven in meer dan 15 landen wat leidt tot zo’n 56 miljoen aan verkochte exemplaren wereldwijd. Deze vrouw won met haar auteurschap en haar inzet voor vrouwenrechten via de Isabel Allende Foundation, opgericht na de dood van haar dochter in 1996, 50 awards in meer dan 15 landen – o.a. de Presidential Medal of Freedom in 2015. Isabel Allende, wonende in Californië, weet van aanpakken.

Crédito: Lori Barra/Divulgação. Escritora Isabel Allende.

Foto door Lori Barra.

Herstorische achtergrond

Allende begon op jonge leeftijd met schrijven vanuit haar werk als journaliste. Tijdens een interview kreeg ze de tip haar pen op te pakken ‘daar ze vol ideëen zat.’ Na een verzameling verhalen samen te brengen, typt ze haar eerste roman uit. Ze ving een aantal keer bot, gaf echter niet op en kwam terecht bij een Spaanse uitgeverij. ‘Het huis met de geesten’ werd een succes en in de jaren erna volgden ‘Ripper’, ‘Eva Luna’, ‘Het eiland onder de zee’,… en de net verschenen versie van ‘De Japanse minnaar’. Allendes stijl kan nog het best omschreven worden als ‘mytisch realisme’ en ‘sterke vrouwen in de hoofdrol(len).

huisMetDeGeesten••••.indd

In 1998 waagde ze zich met ‘Afrodite’ op een ander terrein: in dit kook- en verhalenboek schuift ze door middel van anekdotes en recepten de kunst van voedsel en erotiek naar voren. Allende legt hiermee – zonder blozen – het begrip ‘sensualiteit’ bloot, vermeld de ‘verborgen’ minnaars van vrouwen in de 17e en 18 eeuw (‘cicisbeo’) en geeft haar mening en bereidingen over afrodisiaca mee. Deze auteur schrijft en spreekt in een taal die zich kenmerkt als pittig humoristisch, persoonlijk, confronterend én pakkend tegelijkertijd. In maart 2007 gaf ze voor Ted-Ex, met vrouwenrechten als thema,  een daverende speech onder de noemer ‘Tales of Passion’.

Isabel Allende: klein in gestalte, groot in vrouwenkracht!

Bronnen:

Allende, I. (1998). Afrodite. Liefdesverhalen en andere zinnenprikkels. Uitgeverij Wereldbibliotheek, Amsterdam.

http://www.isabelallende.com

Herstorisch rolmodel: Hypathia van Alexandrië (ca. 351/370-415)

Ze was bekend als politiek raadgeefster, filosofe*, wiskundige en astrome in Alexandrië (Egypte), gaf les in deze laatse vakken en werd schoolhoofd in het jaar 400. Haar passies waren lesgeven en onderzoek doen waarbij ze o.a. ontdekte dat planeten zich in een ellipsvormige baan voortbewegen**. Hypathia van Alexandrie was een markante vrouw met aanzien.

Portret van hoe Hypathia er vermoedelijk zou uitgezien hebben.

Portret van hoe Hypathia er vermoedelijk zou uitgezien hebben.

Herstorische geschiedenis

Hypathia groeide op tussen de boeken en de wetenschap, dit vooral onder invloed van haar vader – over haar moeder is niets bekend. Haar liefde voor ‘het denken’ staat zo centraal dat ze haar leven hieraan wijdt. Ze onderwijst een grote groep van jonge mannen die lange afstanden afleggen om bij haar les te volgen – hierbij maakt ze geen onderscheid naar religieuze ingesteldheid van haar studenten. Daarnaast correspondeert ze met machthebbers en schrijft ze, samen met andere geleerden van haar tijd, ettelijke boeken o.a. ‘On the conics of Appollonius‘. Haar werken zullen later door Newton, Descartes en Leibniz als basis gebruikt worden voor hun theoriëen.

hypathialesgeven

Tijdens haar laatste levensjaren woedt in haar stad een heftige strijd tussen de opkomende christelijke godsdienst en de ‘oude’ leer. De spanningen tussen deze religies uiten zich op politiek vak in een langdurig conflict tussen Orester, de gouverneur en Cyril, de bisschop. Tenslotte wordt Hypathia het doelwit in deze vete: wetende dat Orester haar regelmatig om raad vraagt, beschuldigd Cyril haar ervan Orester zodanig te bespelen dat de strijd tussen de mannen blijft voortbestaan. Gevolg: Hypathia wordt beschuldigd van hekserij, opgepakt en vermoord.

De legende en de film

Bepaalde auteurs poneren dat Hypathia’s faam is blijven voortbestaan, doch ‘verpakt’ in christelijke vorm in de legende van de heilige Catharina van Alexandrië. Catharina behoort tot de groep van de eerste zeven christelijke, vrouwelijke heiligen.

Uit 'Agora': de film begint met Hypathia die lesgeeft over de zwaartekracht

Uit ‘Agora’: de film begint met Hypathia die lesgeeft over de zwaartekracht.

Indien je de martelaarschapselementen uit haar legende aan de kant legt – nogal typerend voor heiligen in die periode-, blijft over: ‘zeer intelligente vrouw met een uniek redeneersvermogen die een groep mannen overtuigde van haar zienswijze’ en ‘patrones van de filosofie’.

Het verhaal van Hypathia werd verfilmd onder de titel ‘Agora‘. Rachel Weisz zet daarin de laatste jaren van Hypathia op daadkrachtige en bedreven manier neer.

* Hypathia kende de werken van o.a. Plato en af tevens les hierin.

**Zo’n 1200 jaar later zal deze ‘ontdekking’ opnieuw gebeuren door Johannes Kepler en aan hem toegeschreven worden terwijl Hypathia hem en haar tijd ver vooruit was.

Bronnen:

Ceton, C. (2012). Vrouwelijke filosofen. Uitgeverij Atlas.

Van Hoecke, S. (2013) Hypathia van Alexandrië, een receptiegeschiedenis. Eindwerk Universiteit Gent, fac. Letteren en Wijsbegeerte.

Herstorisch rolmodel: Ada Byron, oermoeder van het computersysteem (1815-1852)

Ze bedacht de eerste computertaal een eeuw voor computers bestonden en naar haar is ‘ADA’, de computertaal die het Amerikaanse Ministerie van Defensie in 1979 ontwikkelde, genoemd. Tevens is ‘Ada’ de naam van de elektronische nieuwsbrief voor informatici. Ada Byron was als revolutionaire vrouw haar tijd ver vooruit!

Herstorische achtergrond

Als 19e eeuwse Engelse kreeg Ada een ‘onconventionele’ opvoeding van haar moeder, Anne Isabelle Millbanke, en een legertje lesgevers: vooral rekenkunde en muziek werden haar met de paplepel meegegeven. Gezien haar adellijke afkomst kreeg ze niet van de minsten onderricht: Mary Fairfax Somerville – wiskundige, sterrenkundige en auteur van ‘Molecular and Microscopic Science’ – was één van hen en werd Ada’s rolmodel. Deze vrouw stimuleert Ada’s talent en brengt haar in contact met Charles Babbage.

adaprofiel

Deze professor wiskunde aan de universiteit van Cambridge werkte op dat moment aan een denkbeeldige machine die hij de ‘Analytical Engine’ noemde: een systeem dat werkte met ponskaarten en over een geheugen zou beschikken. Terwijl zijn tijdgenoten zijn idee als ‘ongewoon’ en ‘pure fantasie’ beschouwden, begreep Ada – toen 17 jaar! – onmiddellijk de werking van de machine. Daarop beginnen Ada en Charles samen te werken. Ada grijpt haar kans tot verder denkwerk als ze het aanbod krijgt de Franse handleiding van de denkbeeldige machine te vertalen in het Engels. In dat werk verbetert en preciseert ze de handleiding en slaagt ze erin de kansberekening van Bernouilli door het systeem te laten berekenen en dit proces vervolgens neer te pennen – de eerste computerprogrammataal is geboren!*

Behalve vooruitdenkend en intelligent, was Ada zich ook bewust van de beperktheden van de ‘Analytical Engine’, ze schrijft in één van haar nota’s: ‘De Analytical Engine heeft geen enkele ambitie om iets nieuws te creëren. Het toestel kan enkel doen wat wij zeggen te doen. Het kan analyses uitvoeren maar het heeft geen enkel vooruitziende kracht.’

Ada geportretteert door Margaret Carpenter.

Ada geportretteert door Margaret Carpenter.

Ada zal later in conlict komen met Babbage als ze zich realiseert dat hij nooit een project voltooit. Pas na zijn overlijden zal de machine werkelijk geconstrueerd en gebruikt worden. Als eerste computerdeskundige krijgt Ada later het voorstel van Adolphe Quetelet, de grondleger van de statistiek, om samen een handboek te schrijven. Ada’s gezondheid is echter tandende (kanker) waardoor het werk nooit tot stand zal komen.

© Debby Van Linden

*Naast haar werk voedde deze vrouw drie kinderen op.

Bron: Van Den Ende, E. (2008). Karakterdames. Uitgeverij Davidsfonds, Leuven.

Herstorisch rolmodel: muzikante en activiste Tracy Chapman

Ze kaart sinds 1988 politieke en sociale thema’s aan via haar pakkende muziek, reeg vier Grammy Awards aan elkaar en zet haar activisme ook om in deelname en ondersteuning van o.a. Amnesty International: Tracy Chapman (1964) vormt een voorbeeld van bezielde inzet en gedrevenheid, zonder sterallures of ‘glitter en glamour’!

Herstorische achtergrond

tracy-chapman-35771

Chapman begon met musiceren op de leeftijd van acht jaar. Ondanks de weinige financiële middelen, kreeg ze veel steun van haar moeder. Via een beursprogramma greep ze de kans om verder te studeren: ze koos voor antropologie en Afrikaanse studies. Tijdens haar studententijd trad ze op in lokale clubs en bars waar ze werd opgemerkt en zo een platencontract verkreeg bij Elektra Records. In 1988 werd ‘Fast car’ – een nummer over armoede, hoop en bittere realiteit (voor vrouwen?) – uitgebracht… de rest is herstory: acht kaskrakers van albums en wereldwijd succes.

Muziek met betekenis

Deze vrouw schrijft en componeert muziek met een duidelijk statement: geen overbodige instrumenten, een klok van een stem en liedteksten die je verbazen, doen nadenken en vooral wakker schudden.

If you knew that you would die today, if you saw the face of God and love, would you change?‘ (uit ‘Change’)

Chapman - op wijze leeftijd - tijdens een recente performance op de David Letterman Show: 'Stand by me' van Ben E. King.

Chapman – op wijze leeftijd – tijdens een recente performance op de David Letterman Show: ‘Stand by me’ van Ben E. King.

Tijdens concerten blijft Chapman ‘maagdelijk‘: haar muziek en de boodschap erin staan op de voorgrond, niet haar persoon, niet ‘de show’.

© Debby Van Linden